FRISTAD PÅ TYSNES: Ekteparet Reidun og Jarle Myklebust trivst svært godt på Tysnes, og brukar eigedomen på Håland heile året. Om vinteren går det i vedhogst, vår og sommar har dei mykje å vedlikehalda med ni bygningar. No er det jakttid. Jarle er sterkt engasjert i hjortejakta, både med valdsarbeid og som jeger.
FRISTAD PÅ TYSNES: Ekteparet Reidun og Jarle Myklebust trivst svært godt på Tysnes, og brukar eigedomen på Håland heile året. Om vinteren går det i vedhogst, vår og sommar har dei mykje å vedlikehalda med ni bygningar. No er det jakttid. Jarle er sterkt engasjert i hjortejakta, både med valdsarbeid og som jeger.

Brukar halve året på fristaden i Hålandsneset

Med ein eigedom på knappe 300 dekar og ni hus å vedlikehalda og reparera på, har pensjonistekteparet Reidun og Jarle Myklebust rikeleg med arbeidsoppgåver når dei er på Tysnes.
Publisert 06.10.2018 kl. 14.00.

Og på Tysnes er dei ofte. Dei har offisiell buplass på Stord, men er tydelege på at dei brukar minst like mykje tid på gardsbruket på Håland.

– Kva er eigentleg ein bustad, og kva er ei hytte, seier Jarle spørjande.

– Me bør heller kalla det bustad 1 og bustad 2, legg han til.


Tok over etter foreldra

Det er Reidun som på papiret er gardseigar på bruk nummer tre på Håland. Dei fekk skøyte på eigedomen i 1983 – etter kamp med Tysnes kommune og landbruksstyresmaktene i fylket. Svaret på søknaden frå desse to var klart nei. Det vart ein klage til departementet som vart redninga. Fylkeslandbruksstyret kom på ny synfaring – og snudde heile saka. Ekteparet fekk konsesjon og fritak frå buplikta – og Reidun vart gardseigar på eigedomen som far hennar hadde kjøpt av bergensaren Smith Sivertsen i 1958, og som i åra etter vart brukt til fritidseigedom for den bergenske familien. Reidun vaks opp saman med åtte søsken i nabohuset til det som i dag er det gamle hovudhuset på eigedomen deira.

For Reidun og Jarle har det så langt blitt 35 år med mykje jobbing. Av ansiktsuttrykket deira kan me lesa at dei trivst med prosjektet. Hadde ikkje dei fått teke over då, fryktar dei at forfallet hadde blitt så stort at fleire av bygningane hadde gått tapt.


– Ein dyr hobby

– Det var skrikande mangel på vedlikehald då me tok over. No har me reparert alle dei ni husa. Me har hatt nede alle taka, tetta dei og sett dei opp att. Det har vore ein dyr hobby, dyr på tid og dyr på pengar, konstaterer Jarle smilande.

Og enno har dei mykje att.

– Me er ikkje i nærleiken av å bli ferdige. Eg må bli hundre, og Reidun må nesten bli like gamal viss me skal nå på alt me har planlagt, held Jarle fram.

Reidun poengterer at arbeidet må gjerast skånsamt, dei kan ikkje berre riva.

Eit heilt nytt hus har dei bygd på garden, som dannar det nye tunet. Den gamle skykkja er riven. Nyehuset er reist på same tufta. Utvendig har dei teke vare på stilen til det gamle uthuset. Inne finn ein eit topp moderne lite hus, med stove, kjøkken, bad og vaskerom. Når borna og familiane deira kjem på vitjing, er det greit å ha eit ledig hus ståande til å ta imot gjestene.

Jobbinga på garden brukar Jarle til å halda kroppen i form, i staden for å trimma. Men ikkje alt er hans prosjekt. I tunet er murar med stein frå Jondal kome opp. Det er Reidun som er natursteinsmurar.


Tek vare på stilen

Dei bestemte seg tidleg for å halda på den gamle byggjestilen. Og det krev sitt av eigarane. Gamlehuset der dei bur, er bygt saman av to gamle stover. Den nyaste er truleg frå kring 1850-talet, den eldste er endå eldre. Kanskje før 1700, kanskje like etter.

Innvendig kan ein sjå korleis bjelkane i taket er øksa med helling ut mot ytterveggen, der veggen er fleire centimeter lågare enn midt i stova.

No er huset restaurert med gode arkitektløysingar, men dei to gamle stovene har dei teke vare på slik dei var. Spisskammerset har dei ofra, og saman med eit lite påbygg har dei no fått ein moderne kjøkenkrok, nytt inngangsparti og eit moderne bad.

– Då me tok over låg golvet rett på jorda, og her var berre innervegg og yttervegg utan isolasjon. Det blåste rett gjennom huset, mimrar dei.

I stova hadde dei originalvindaugo heilt til i fjor. No har dei sett inn moderne isolervindaugo, men i gamal stil, som dei er opptekne av.

Dei gamle vindaugo har dei teke vare på.

– Dei skal me nytta, men i ein av dei andre bygningane.

Fem hus, tre naust og ei uteløe har dei å ta vare på.

No er det løebygningen som sår for tur. Oppgraderinga er i gang. Neste steg er utgraving av underhuset, eller floren som det opphaveleg var. Her skal det bli plass til eit nytt opphaldsrom.

Eit av dei mindre husa på garden har dei bygd om. Her er det i dag slaktehus og kjølerom. Det er godt å ha under hjortejakta.


Alltid tysnesingar

Det har vore ei stor utvikling på Tysnes sidan dei sjølve var unge. Reidun mimrar tilbake til skuletida og dåverande Amland skule.

– Det var ein del born i Hålandsneset på den tida. Skulen var todelt, minnest ho.

Men i vekene var det lite ungdom i bygda, dei fleste reiste til Bergen for å få seg arbeid. Sjølv gjekk ho på realskulen i Uggdal, og sykla dit. Seinare gjekk turen til Fana gymnas og sosialhøgskulen i Trondheim.

Jarle flytta frå heimen på Nymark som 15-åring for å gå på fylkeskommunen sin realskule i Bergen. Der var det så knapt med bygningar at dei måtte bruka U. Phil skule på kveldstid, frå to om ettermiddagen til kvart over åtte om kvelden, frå måndag til laurdag. Så seint om laurdagskvelden var det ikkje buss og båt til Tysnes, dermed vart det heimreis berre ein gong i månaden.

Gymnaset tok han på Voss, og deretter NTH i Trondheim.

– Sjølv om me alltid har rekna oss som tysnesingar, var det aldri snakk om å flytta heim til Tysnes etter tida i Trondheim. Målet var å koma til Vestlandet, ein stad der me kunne få jobb begge to, anten Bergen eller Stord, fortel dei.

For Jarle vart det Stord Verft, for Reidun Stord kommune, der ho hadde alle arbeidsåra sine, utanom eit par i Trondheim.

På Stord Verft var ordrebøkene stappfulle av tankbåtar. Men etter berre tre månader kom kanselleringane. Men som nyutdanna ingeniør hadde Jarle bakgrunn nok til å vera med på den nye tida, med satsinga innan oljeindustrien. Etter sju-åtte år skifta han beite, til Leirvik Sveis, der han vart verande til pensjonsalder.


Aktive i lokalmiljøet

Tilknytinga til Tysnes har alltid vore sterk.

– Me engasjerer oss i bygda her. Det er eit godt miljø i Hålandsneset, seier Reidun.

Jarle har vore kasserar i grendalaget i om lag 15 år. Reidun er med i komitéen når grendalaget skal ha basar om kort tid.

Jarle er hjortejeger og er aktiv i valdet, eit vald som har løyve til heile 48 dyr. Totalt er det over 20 jegerar i valdet.

– Hjorten er ein kjemperessurs for Tysnes med løyve på over 700 dyr, seier Jarle.

I dag er han leiar for Tysnes bestandsplan, som omfattar mange av valda på Tysnes.

– I valdet vårt har me teke ut masse smådyr i år. Det er viktig for bestanden, seier han bestemt.

Både Reidun og Jarle likar også å følgja med og delta i aktivitetar utanom Hålandsneset, og er gode støttespelarar for lokalt næringsliv.

– Matvarer handlar me på Tysnes, det same med byggjevarer. Me brukar kulturtilboda på Tysnes, og går på konsertar i kyrkja og på Tysnesfest, og så må me innom galleriet til Elisabeth. Søndag var me på Haaheim. Det er utruleg mykje positivt som skjer i Tysnes, seier dei.

– Det unge miljøet rundt Tysnesfest har vore ein positiv «drive» og sett Tysnes på kartet, legg dei til.

Spesielt er dei imponerte over at ein klarar å samla over to tusen personar på konsert på Tysnessåto, som dei har fått med seg.

Og så rosar dei kraftlaget for utbygginga av fiber. Det har vore viktig for Reidun og Jarle også.


Ja til E39

Dei er spente på framtida, og E39. Dei er positive til ferjefri veg over Tysnes, som også vil gå over eigedomen deira. Dei er og positive til den nye kraftlina som Haugaland Kraft vil byggja, men dei er skeptiske til å leggja lina i ein heilt ny trasé eller å planleggja lina langs den nye E39.

– Kraftlina ligg avsides slik ho ligg i dag. Der bør ho også liggja i framtida, seier dei.

Dei er glade for at vegvesenet ser ut til å ha teke innspel frå Hålandsneset alvorleg. Ei kjempestor fylling gjennom bygda vil ikkje grendalaget ha.

Dei er ikkje samde med prosjektleiar Belsvik om at det er på Kaldafoss at den store utviklinga på Tysnes vil koma.

– Området på Søreide er ideelt for ei utvikling, men me vil også sjå ei stor utvikling i Våge, trur dei.

På eitt punkt har dei ei klar oppmoding til vegvesenet: Det må byggjast fleire kryss på Tysnes.

– Me budde i Canada i to år. Der var me brukarar av ein 7.400 kilometer lang firefelts veg, utan bompengar. Det var ei kjempesak å køyra på, med mykje enklare avkøyrsler og påkøyrsler enn det vegvegvesnet legg opp til her. Me treng ikkje laga dyre kryss på E39 når det kan gjerast enkelt med små naturinngrep. Sjå til Canada, er oppmodinga deira.



AVSLAPPING: Den gamle gyngestolen er ein fin plass å stressa ned. Det var bestefar til Jarle, sjømann og kaptein Nils Myklebust, som kjøpte gyngestolen i Holland. I mange år stod denne på kjøkkenet Nils på Nymark. Seinare vart det Jarle og Reidun som overtok arvegodset.
AVSLAPPING: Den gamle gyngestolen er ein fin plass å stressa ned. Det var bestefar til Jarle, sjømann og kaptein Nils Myklebust, som kjøpte gyngestolen i Holland. I mange år stod denne på kjøkkenet Nils på Nymark. Seinare vart det Jarle og Reidun som overtok arvegodset.
GAMALT: Tømra inn til den eldste stova er truleg frå før 1700.
GAMALT: Tømra inn til den eldste stova er truleg frå før 1700.
I STOVA: Paret er opptekne av å ta vare på dei gamle bygningane, med den gamle stilen. I stova dominerer den store vedomnen.
I STOVA: Paret er opptekne av å ta vare på dei gamle bygningane, med den gamle stilen. I stova dominerer den store vedomnen.
HELLING I TAKET: Bjelkane i taket i den eldste stova er øksa med helling ut mot ytterveggen.
HELLING I TAKET: Bjelkane i taket i den eldste stova er øksa med helling ut mot ytterveggen.
SOPP: Reidun er ivrig soppsankar.
SOPP: Reidun er ivrig soppsankar.
MODERNE I GAMAL STIL: På tufta til skykkja har dei reist eit lite hus. Utvendig har dei teke vare på den gamle stilen, innvendig er det eit topp moderne hus.
MODERNE I GAMAL STIL: På tufta til skykkja har dei reist eit lite hus. Utvendig har dei teke vare på den gamle stilen, innvendig er det eit topp moderne hus.
VÅNINGSHUSET: På taket ser ein tydeleg til korleis den eldste stova er bygd saman med den litt nyare frå 1850-talet.
VÅNINGSHUSET: På taket ser ein tydeleg til korleis den eldste stova er bygd saman med den litt nyare frå 1850-talet.
UNDER OMBYGGING: Den gamle løa skal få nye bruksområde. No er det underetasjen som står for tur.
UNDER OMBYGGING: Den gamle løa skal få nye bruksområde. No er det underetasjen som står for tur.

Siste saker Gå til framsida

Debatt: El-bilar og betaling på innanriksferjer

Til å byrja med, var el-bilar fritekne for betaling på riks- og fylkesvegferjer. Ein løyste då berre billett for føraren av bilen. Dette vart det ei endring på i 2016/2017.Då vart det vedteke at el-bilar skulle betala for seg på lik linje med andre bilistar. Men dei skulle berre betala 50 prosent av vanleg biltakst. Og då var føraren inkludert i prisen. Men dei som brukte...