NABOAR PÅ SOPPTUR: Her har Hanne Bruntveit (t.v.) og Inger Elise Helleland funne ei bra klynge med sopp – dei fleste traktkantarellar. (Alle foto: Camilla Korsnes)
NABOAR PÅ SOPPTUR: Her har Hanne Bruntveit (t.v.) og Inger Elise Helleland funne ei bra klynge med sopp – dei fleste traktkantarellar. (Alle foto: Camilla Korsnes)

Alskens sopp for alskens folk

Hausten er komen for fullt, og skogane bognar av etande og mindre etande sopp. «Tysnes» blei med to plukkarar på sopptur.
Publisert 06.10.2018 kl. 06.00.

– Korfor eg plukkar sopp? Det smakar godt. Og så er det noko med det å kunna hausta frå naturen, seier Inger Elise Helleland (31).

– Du får nytte ut av turen, skyt venninna Hanne Bruntveit (26) inn.

For anledninga har dei to venninnene tatt med seg fotografen og journalisten frå «Tysnes» til dei vakre skogane på Reksteren.

Hanne er innfødd rekstring, og godt kjent i området. Inger Elise er tilflyttar, og kjem frå «ymse stader, men mest Os», som ho sjølv seier, og flytta til Reksteren fordi ho ville ha eit eige småbruk. Begge er nok over gjennomsnittet glade i sopp.


Lærerik hobby

– Du lærer jo litt og litt. Det er alltid like spennande, for nokre gongar finn du noko, men andre gongar ikkje, forklarer Hanne.

Inger Elise legg til at ho synest det er særskilt gøy å finna ut kva dei ulike soppane er, noko som kjem tydeleg fram i løpet av dagens sopptur. Støtt og stadig endar ho opp på huk, med nasen nedi soppboka si, tørst etter ny kunnskap.

– Det finst òg ein sopp-app, der du sender inn bilde av soppen, og så får du beskjed om den er etande, seier Hanne.

– Me er ikkje soppekspertar, legg Inger Elise til.

Men sjølv om dei ikkje er ekspertar, er det tydeleg at dei nok har meir soppkunnskapar enn den vanlege mannen i gata. Har dei nokre tips til nye sopp-plukkarar?

– Alltid plukk sopp du er 100 prosent sikker på. Lær deg soppen før du plukkar, seier Hanne.

Nokre soppar er nemleg giftige og farlege å eta, og kan øydeleggja heile fangsten om du får dei i korga.


Mest traktkantarell

Skogen har kledd seg i si beste haustdrakt. Grønt er skifta ut med gult, oransje, raudt og brunt. Ei umiskjenneleg lukt av jord, fuktig løvskog og ikkje minst sopp, stig opp i nasebora våre, medan me går opp og ned bratte bakkar.

– For traktkantarellen er nok oktober den beste månaden, medan september er best for andre soppar, fortel Hanne.

– Men med klimaendringane kan me nok forventa ein lengre soppsesong, seier Inger Elise.

Hanne nikkar, og legg til at ho har høyrt om folk som plukkar traktkantarell heilt til juletider.

Men det er altså september og oktober som er hovudsesongen for å plukka sopp. Blant nokre soppentusiastar blir månadane til og med kalla sopptember og sopptober.

Og sidan det er i sopptober «Tysnes» møter Hanne og Inger Elise, er det mest traktkantarell som blir funne.

– Det folk skal vera forsiktige med når dei plukkar traktkantarellar, er at det kan vera giftslørsopp der. Plukk derfor ein og ein sopp om gongen, oppmodar Hanne.

Giftslørsoppen veks nemleg blant traktkantarellane, og om du plukkar fleire soppar om gongen, kan den snika seg med i korga. Då må heile fangsten kastast.


Ymse sopp

Det er mange ulike soppar å finna i norske skogar, og folk har ulike favorittar.

– Eg synest piggsoppen er best, seier Hanne.

– Eg liker steinsopp, fortel Inger Elise.

Og soppen kan naturlegvis brukast til mangt og mykje.

– Nokre gongar er det godt å berre laga soppstuing og poteter. I tillegg passar soppen i ymse gryterettar, spesielt viltgryter, seier Inger Elise.

Deretter følgjer diskusjon om ulike måtar ein kan servera sopp; journalisten innbillar seg at magane rumlar i kor.

Frå tid til annan finn sopp-plukkarane større samlingar av traktkantarell, og ikkje reint sjeldan spring Nemi, hunden til Hanne, rett inn i soppen. «Nemi soppdödaren», kallar Inger Elise ho spøkefullt.


Auga for sopp

– Eg har ikkje heilt fått soppblikket endå. Eg treng eit par timar ute, før manien set skikkeleg inn, smiler Inger Elise, der ho står og speidar etter sopp.

Òg på bilturen heim, er det sopp som er det overordna temaet.

– Der fann eg ein sopp som såg ut som ein kanelsnurr, seier Inger Elise og peikar på ein plass ved sida av vegen.

– Eg fann ein sopp som likna på ein penis! Den heitte stanksopp, ler Hanne.

Alskens sopp for alskens folk, med andre ord.


ROTVELT: Ofte må ein smyga seg innimellom greiner og buskar for å få tak i soppen.
ROTVELT: Ofte må ein smyga seg innimellom greiner og buskar for å få tak i soppen.
VER SIKKER: Den einaste måten å unngå soppforgifting på, er å berre plukka sopp ein er 100 prosent sikker på at er eteleg. Her er ein sopp av ukjent slag.
VER SIKKER: Den einaste måten å unngå soppforgifting på, er å berre plukka sopp ein er 100 prosent sikker på at er eteleg. Her er ein sopp av ukjent slag.
TRIO: Støtt og stadig endar dei to soppglade jentene på huk/kne for å studera nye funn. Hunden Nemi er også litt nysgjerrig.
TRIO: Støtt og stadig endar dei to soppglade jentene på huk/kne for å studera nye funn. Hunden Nemi er også litt nysgjerrig.
GOD MATSOPP: Ein steinstopp hjelper bra på volumet i korga.
GOD MATSOPP: Ein steinstopp hjelper bra på volumet i korga.
MATAUK: Inger Elise Helleland synest det er viktig å nytta det ein kan finna av mat i naturen.
MATAUK: Inger Elise Helleland synest det er viktig å nytta det ein kan finna av mat i naturen.

Siste saker Gå til framsida

Debatt: El-bilar og betaling på innanriksferjer

Til å byrja med, var el-bilar fritekne for betaling på riks- og fylkesvegferjer. Ein løyste då berre billett for føraren av bilen. Dette vart det ei endring på i 2016/2017.Då vart det vedteke at el-bilar skulle betala for seg på lik linje med andre bilistar. Men dei skulle berre betala 50 prosent av vanleg biltakst. Og då var føraren inkludert i prisen. Men dei som brukte...