BLIR PENSJONIST: I går hadde Lorentz Lunde sin siste arbeidsdag i politiet. Sidan 1980 har han vore tilsett ved lensmannskontoret på Tysnes, i 15 av desse åra som lensmann.
BLIR PENSJONIST: I går hadde Lorentz Lunde sin siste arbeidsdag i politiet. Sidan 1980 har han vore tilsett ved lensmannskontoret på Tysnes, i 15 av desse åra som lensmann.

– Det går kjempefint på jobben utan meg

– Eg har til og med tru på at det vil gå betre på lensmannskontoret på Tysnes når eg sluttar, seier han sjølvironisk.
Publisert 01.11.2018 kl. 17.00.

Lorentz Lunde har jobba i politiet sidan 1. september 1974. No er det slutt. I går hadde han den siste offisielle arbeidsdagen som tilsett i politiet. I dag er han pensjonist. E-postadresse og telefon til politiet vart kopla frå ved midnatt.


Med blanda kjensler

– Det er klart at det er med blanda kjensler eg gir meg. Men eg gler meg og til å kunna nyta pensjonisttilværet. Eg har tre barn og seks barnebarn som bur rundt meg. Eg har mykje å gle meg til, seier den avtroppande polititenestemannen med eit lurt smil i skjegget.

Frå den eldre broren Karl, den tidlegare veterinæren i Tysnes, har han fått høyra om to erfaringar.

– Det er to ting du straks vil oppdaga som pensjonist: På arbeidet vil det gå kjempefint utan deg, og heime vil du ikkje få gjort det du har planlagt. Du får ikkje tid til det.

– Det vil heilt sikkert bli slik for meg og, humrar Lorentz.

Han har vore samfunnsengasjert på mange felt, i politikken og i lagslivet. I åtte år var han ordførar i Tysnes. Men planar om comeback i lokalpolitikken har han ikkje.

– Nei, eg kjem ikkje til å stå høgt oppe på ei politisk liste til kommunevalet neste år. Men det kan henda at eg vil engasjera meg meir i lags- og organisasjonslivet. Med meir tid er det lettare å få kontinuitet i arbeidet, men eg vil vera forsiktig med å verta som ein sjuande far i huset. Det er viktig å sleppa dei unge til, sjølv om eg meiner at det er ein verdi å ha med folk som har levd ei tid. Viss ikkje blir det eit historielaust samfunn.


– Har aldri angra

Han nøler ikkje eitt sekund når han svarar på spørsmålet om han har angra på utdanningsvegen.

– Nei, eg har aldri angra på det.

Men han er likevel usikker på om han hadde valt politiutdanning ein gong til, viss han skulle velja på nytt. I alle fall no når han ser utviklinga i etaten.

I grunnen var det litt tilfeldig at han valde politiyrket.

Etter realskule og gymnas gjekk turen til militærteneste i Sjøforsvaret, med MP-teneste (militærpoliti, red.mrk) i både Ramsund og på Haakonsvern.

– Me var ein gjeng MP-ar som var saman ein kveld som sende søknad om å bli politiaspirantar. Me var blant dei 60 som kom inn.

På den tida var det løn under utdanning; for Lorentz vart det fyrst eitt år som aspirant i Bergen. Deretter gjekk turen til Oslo og eitt år på politiskulen, og vidare eitt pliktår i Oslo. Frå 1977 til 1980 jobba han i politiet i Bergen. 1. april 1980 vart han tilsett som lensmannsbetjent på Tysnes. Sidan har Tysnes vore arbeidsplassen hans.

– Eg har alltid hatt som mål å få bu på Tysnes. Målet var også å få jobba på Tysnes.


Lensmann i 15 år

Lensmannsbetjent var han fram til 1995, då han vart ordførar. I 1999 vart han tilsett som lensmann, men han heldt fram som ordførar til 2003. I mellomtida var Knut Larsen fungerande lensmann.

Frå 2003 til mars i år var Lorentz Lunde lensmann i Tysnes. Sidan 1. mars i år har han vore tenestestadleiar ved lensmannskontoret på Tysnes.

Han har opplevd fleire omorganiseringar i politietaten, eller sentraliseringar som han sjølv tydeleg omtalar det. I 2005 vart Tysnes og Fusa lensmannskontor slått saman, og Lorentz vart lensmann for begge. I 2018 vart Tysnes og Fusa slått saman med Samnanger og Kvam, og stillingane ved desse kontora vart fristilte.

– For meg var det aldri aktuelt å søkja på lensmannsstillinga i Norheimsund og pendla 18 mil for dagen. Det var nok heller ikkje aktuelt å tilsetja ein person som snart nådde pensjonistalder, legg han til.


Fryktar for distriktskontora

Han han aldri vore redd for å seia meininga si når nye reformer skal vedtakast.

– Eg skjønar ikkje kvifor eg skulle det, kommenterer han.

Samstundes presiserer han at han sjølvsagt har lojalitetsplikt til å gjennomføra dei omorganiseringane som poltikarane og administrasjonen har vedteke.

– Men så lenge sakene er i ein prosess og det er høve til å uttala seg, så gjev eg klart uttrykk for meiningane mine, seier han tydeleg.

– Og du har vore kritisk?

– Ja, eg har vore kritisk til den nye politireforma. Det er fleire grunnar til det. For det fyrste så er det ei reform som er trykt nedover oss, frå toppnivå. For det andre så er det ikkje tvil om at dette er ei klassisk sentraliseringsreform. Eg er redd for rammevilkåra for mindre kontor som Tysnes. På det vesle kontoret her med fem faste stillingar vil det frå nyttår berre vera to faste på jobb. Mi stilling er endeleg utlyst, med søknadsfrist 5. november, men det vil nok ikkje koma nokon i stillinga til nyttår. Dei to andre ledige stillingane her er ikkje utlyste.

Han er oppteken av at folk som bur i distrikta skal ha eit tilfredsstillande tilbod. Det trur han ikkje det blir framover.

– Det er grunn til å vera uroleg, det ser ikkje bra ut. Men eg håpar inderleg eg tek feil.

Med såpass få att på kontoret på Tysnes, fryktar han at ein vil ha vanskar med å ha kontoret ope på fulltid.

– Dei som er att på kontoret vil klara det like godt som meg. Men eg er redd rammevilkåra.


Må til Bergen for pass

Ein del forvaltningssaker som tidlegare vart handsama lokalt, er no sentralisert, som til dømes utlendingssaker.

Ei anna sentraliseringssak som Lorentz Lunde er kritisk til, er utskriving av pass.

– Om eitt års tid må nok alle til Bergen for å få ordna med pass. Eg synest det er svært trist at familiar i distrikta må bruka ein heil dag for å reisa til Bergen, særleg når eg har brukt heile livet til å gje tenester til tysnesingane. Det blir meir strevsamt å bu i distrikta.

Me ser det på ansiktsuttrykket hans, før det kjem i ein litt fortvila tone:

– Det er dei kreftene som vil sentralisera som vinn fram. Så langt har eg fått rett i det eg har spådd.


– Eit fantastisk folk

Å vera lensmann i eit lite samfunn som Tysnes har gått greit.

– Det har aldri vore eit problem for meg.

Han presiserer at han er ein ekte tysnesing som er glad i lokalsamfunnet sitt og han har fått stor respekt for det.

– Enkeltepisodar har vore utfordrande, men den generelle tysnesing har vore veldig grei å samarbeida med. Nokre er det nok som er kritiske til meg. På kant med nokre har eg nok kome, det er naturleg etter så mange år i politiet. Har eg vore urettferdig, så beklagar eg det.

– Samla sett har eg opplevt tysnesingane som eit fantastisk folk å jobba saman med. Å vera representant for ordensmakta i eit så lite samfunn krev eit godt samarbeid med kommunen, friviljuge og enkeltpersonar. Eg set pris på at ein har fått det til på ein god måte.

For Lorentz Lunde har det vore viktig å arbeida i det stille, og ikkje ikkje hausa opp saker.

– Det håpar eg at eg har lukkast med. Me skal ikkje gjera situasjonen verre for dei det gjeld. I eit lite samfunn er det viktig å ta vare på alle, strekar han under.


– Dødsbodskap er tungt

Han fortel om mange fine hendingar i møte med folk.

– For meg har det vore viktig å vera tilgjengeleg. Det er ikkje alltid ein har kunna løysa det folk har bede om, men det er alltid bra for folk å ha nokon å snakka med.

Han vil ikkje namngje enkelthendingar, korkje dei vonde som det kan vera i alle fasane i livet, eller gledesstunder. Det har vore mange av begge deler.

– Møte med folk har gjort livet rikt for meg, seier han.

Men det å vera den som på vegner av samfunnet skal gripa inn overfor folk, er ikkje alltid ein like kjekk jobb.

– Det er ikkje alltid at det eg har måtta gjera har vore i samsvar med min rettferdssans, men eg håpar eg har klart å gjera det på ein skikkeleg måte.

Dei verste sakene å handtera har vore å banka på døra til folk, anten det har vore dag eller natt, og formidla ein dødsbodskap til dei næraste.

– Det er ei belastning, men belastninga med ulukker og død er endå tyngre for dei som er tettare på slike situasjonar, som legar og ambulansepersonell, seier han ettertenksamt.


– Førebyggjande er viktig

– Kva ville du gjort om du fekk meir ressursar til politiet på Tysnes?

– Eg ville vore meir ute, på kvelds- og nattetid. Å driva førebyggjande arbeid har god effekt.

Han poengterer at det er viktig å ha lokalt tilsette som er ein del av lokalsamfunnet for å lukkast med førebyggjande arbeid.

– Viss det skulle bli slik at det me får er polititenestemenn som kjem rullande inn i ein bil når det skjer noko, då har me tapt.

Også i kampen mot narkotika er det viktig å ha tilsette som kjenner lokalsamfunnet godt.

– Me har folk som slit med narkotika i Tysnes og, men eg tør seia at det er lite rekruttering. Dei fleste brukarane som kjem reisande til kommunen finn miljøet for lite, og trekkjer seg vekk. Så er det vår oppgåve å halda miljøet i sjakk, slik at dei ikkje kjem attende.

Frå i dag legg han utfordringane bak seg. No gler han seg til meir fritid. Å vera lensmann heile døgeret kan føra til lange arbeidsdagar, og lange arbeidsveker.

– For meg har det ikkje vore vanskeleg. Det har nok i større grad gått utover familien.


HAR RYDDA: – Det er klart det er med blanda kjensler eg gir meg, seier mangeårig lensmann, no tenestestadleiar Lorentz Lunde. Den siste tida har han rydda kontoret. Stillinga hans er no lyst ut, med søknadsfrist 5. november.
HAR RYDDA: – Det er klart det er med blanda kjensler eg gir meg, seier mangeårig lensmann, no tenestestadleiar Lorentz Lunde. Den siste tida har han rydda kontoret. Stillinga hans er no lyst ut, med søknadsfrist 5. november.

Siste saker Gå til framsida

Debatt: – Vi kjøpte ikke for å drive hotell

Vi har satt i gang en prosess hvor vi ønsker å regulere eiendommen til hyttetomter og et leilighetsbygg. Prosjektet er fortsatt i en veldig tidlig fase. I forbindelse med den påbegynte reguleringsplanen hadde bladet Tysnes en artikkel om prosjektet. Vi redegjør der i korte trekk for hva vi ønsker med...

Teiknaren som karikerte Hitler

Karikaturteiknaren Odd Einarson budde fleire år på Tysnes. I 1932 møtte han sjølvaste Hitler, og fekk lov til å teikna karikatur av den seinare berykta diktatoren. Einarson åtvara tidleg mot nazismen.