BLIR HEIDRA: Den 29. juni 2019 ville tysnesforfattaren Johannes Heggland ha fylt 100 år.  (Arkivfoto)
BLIR HEIDRA: Den 29. juni 2019 ville tysnesforfattaren Johannes Heggland ha fylt 100 år. (Arkivfoto)

Spenstige planar for Heggland-jubileet

Det blir eit tettpakka program når hundreårsdagen for Johannes Heggland sin fødsel skal markerast.
Publisert 31.12.2018 kl. 15.00.

Avduking av statue. Bokbad av den nye Heggland-biografien. Måleriutstilling. Song og spel. Og meir song og spel, dans og dialogar under framføringa av sogespelet «Olavsgildet på Onarheim».

– Tidlegare stortingsrepresentant for KrF, og etter det fylkesmann, Svein Alsaker har takka ja til å avduka statuen av Johannes Heggland, ein bronseskulptur laga av Os-kunstnaren Vidar Bratlund-Mæland. Det heile skjer 29. juni, seier Vibeke Øxnevad Stoltz, konsulent i Tysnes kommune og med i jubileumskomiteen som er i ferd med å få på plass avtalane til markeringa av hundreårsdagen for fødselen til diktarhovdingen, sogemannen og lokalpolitikaren frå Heggland på Tysnes.


Kunst og konsert

– Det nye kunstverket får sin plass ved eit område ved skulen og Tysneshallen, rett overfor biblioteket. På dagtid denne seine junidagen blir det konsert i Tysneshallen, der Njål Vindenes og Vidar Austvik skal i aksjon. Og så har mangeårig journalist og kulturredaktør i Bergens Tidende, Jan H. Landro, takka ja til å bokbada Ernst Berge Drange. Drange skriv biografien om Johannes Heggland, og det kan bli eit spenstig møte i biblioteket der ein ser nærare på dei mange rollene Heggland hadde. Han var blant anna ein habil målar, då han runda 80 år var det ei utstilling av måleria hans på Årbakka. Dei fleste er i privat eige, og no prøver me å samla dei til ei ny utstilling, seier Vibeke Ø. Stoltz.

Ernst Berge Drange er tilsett ved Ryfylkemuseet på Sand i Ryfylke, der han er førstekonservator. Han har skrive ei rekkje bygdebøker, blant anna fire band gards- og ættesoge for Tysnes. Og ein biografi om barnebokforfattaren Rasmus Løland. No er han i full sving med biografien om Johannes Heggland.


Aktiv i avisene

– Har du så langt oppdaga sider ved Heggland som du ikkje visste om frå før?

– Heggland hadde eit langt liv, han var nær 89 år då han gjekk bort i 2008, og han budde på Heggland heile tida. Der var han bonde, blei etter kvart forfattar med ein stor produksjon, tok aktivt del i lokalsamfunnet og var mellom anna ordførar i to periodar. Fann sin plass på hovudstadsscenen, som formann i Den norske Forfatterforening, og erobra stadig fleire nye arenaer. Han tok til å putla og skriva alt som barn, og skreiv og skreiv og skreiv. Noko av det mest overraskande så langt er å sjå den store mengda avisartiklar han let etter seg. Han skreiv hundrevis av dikt, forteljingar og artiklar til dagspressa, både lokalt, regionalt og nasjonalt i alt frå BT til Stavanger Aftenblad og Nationen i Oslo. Den store interessa for aviser kom også fram då han var med og danna opptakten til lokalavisa «Tysnes» tidleg på 50-talet, seier Drange.

– Kva skreiv han om i alle desse artiklane?

– Det meste var historiske ting, men han deltok òg i ein viss grad i samfunnsdebatten, med alt frå samferdslespørsmål til synet på kunst og litteratur.


Trekte liner

Drange ser tilbake på eit forfattarskap i stadig utvikling.

– Du kan gjerne seia at Heggland starta med Tysnes-historie, så utvida han både perspektivet og tidshorisonten der han trekte liner tilbake til bronsealderen. Han hadde ei stigande kurve på alt han dreiv på med. Heggland var særs arkiv-medviten, og let etter seg eit stort arkiv eg har fått tilgang til, noko som har gjort stoffinnsamlinga lettare. Det er Yngve Heggland på Heggland som disponerer dette arkivet, fortel Drange.

Av ulike grunnar starta arbeidet med biografien han skriv seinare enn først planlagt. Det gjer at den ferdig trykte boka ikkje blir klar til jubileumsdagen.

– Det er god framdrift i arbeidet no, og eg håpar å ha sjølve manuset ferdig til då, men vidare bearbeiding gjer at boka, som blir på nokre hundre sider og skal gjevast ut av Det Norske Samlaget, ikkje kjem før i 2020. Like fullt gler eg meg til å koma til Tysneshallen 29. juni og bli bokbada av Jan H. Landro, det er eit opplegg eg har takka ja til og ser fram til, seier Ernst Berge Drange.


Musikkspel og festival

Johannes Heggland skreiv ei rekkje sogespel, det mest spelte er Kristkongane på Moster. Han skreiv også Olavsgildet på Onarheim, som aldri har vore framført i sin heilskap. No har formidlingsleiar Johanne Øvstebø Tvedten ved Sunnhordland museum tilpassa det eit yngre publikum og lagt til ei rekkje songar, slik at det som skal framførast på Onarheim om kvelden 29. juni vert eit syngjespel. Eller musikal om ein vil, der ei rekkje lokale aktørar er invitert med.

– Me har også vore i kontakt med Falturiltu, den nynorske barnebokfestivalen på Stord, og dei vil ha Heggland på programmet neste haust. Heggland skreiv sogespel og historiske romanar, men også mykje for barn og unge, avrundar Vibeke Øxnevad Stoltz.


Siste saker Gå til framsida

– Eg trudde eg skulle spy

Sterke kjensler har vore i sving på Tysnes skule i dag. Der har nemleg elevane i 10. klasse hatt sin aller siste eksamen på grunnskulenivå.