MED PÅ KJØPET: Då Bente Andersland kjøpte hus på Lande, følgde denne gamle laftestova med. (Alle foto: Camilla Korsnes)
MED PÅ KJØPET: Då Bente Andersland kjøpte hus på Lande, følgde denne gamle laftestova med. (Alle foto: Camilla Korsnes)

Vil restaurera gammal laftestove

Bente Andersland fekk innvilga pengar til å restaurera ei gammal laftestove på Lande. No ser ho fram til å setta det historiske bygget i stand.
Publisert 26.01.2019 kl. 15.00. Oppdatert kl. 15.38.

– Eg kom tilfeldigvis over ein annonse med søknadsfristen. Eg visste jo kor dårleg stand taket på stova var i, og tenkte dette var i grevens tid, sier Bente Andersland.

På tampen av fjoråret fekk ho innvilga 20.000 fylkeskommunale kroner, av Tysnes kommune, for å rusta opp den gamle laftestova på eigedommen sin.

– Då eg kjøpte huset, fekk eg laftestova med. Planen var alltid å fiksa den opp, men eg har førebels prioritert låven, fortel Andersland.

Ifølge Andersland er delar av stova i forfall. I hovudsak gjeld dette takbjelkane. Desse er nærmast gjennomrotne.


Skal rustast opp

I november i fjor søkte ho dermed om tilskot til verna kulturminne.

– Det tok ikkje lang tid å få svar, seier Andersland, som kort tid etter var i kontakt med Vibeke Stoltz i kommunen.

Stoltz ville vita meir om bygningen og prosjektet.

– Ingen veit om denne laftestova. Den er så gammal, så kvifor veit ikkje tysnesingane om den? undrar Andersland.

Sjølv etter å ha bladd gjennom heile Tysnes-soga, blei ho ikkje klokare. Det vesle huset var nemleg berre nemnt i ein enkel bilettekst:

«Ei gammal laftestova på Lande, eit av dei eldste husa me har i Tysnes. Frå 1500-talet eller endå eldre. Det er om denne stova segna fortel at ho skal ha vorte køyrd på isen over Bjødnafjorden frå Os ein hardvinter – Kanskje i året 1634?» står det på side 345 i bind 1 av «Tysnes – Det gamle njardarlog».

Då ho først kjøpte huset, kom ho i kontakt med Kaare M. Malkenes, som hadde stor interesse av bygningen.

– Han ville at eg skulle ta vare på den, og fortalde historia til stova, fortel Andersland.


Gammal stove

– Det seiest at stova kan ha kome over isen under den vesle istid, på 1600-talet. Eg har sjekka litt på Halhjem-sida, og der var det opphaveleg to gardar. Den kan vera frå ein av dei, seier ho.

Den vesle istid var ein periode mellom midten av 1500-talet og midten av 1800-talet, som var prega av kjøligare og meir ekstremt klima.Ei av kjeldene Andersland har prata med, er ein bilmekanikar frå Halhjem, som stammar frå ein av dei to gamle gardane.

– Ifølge han var det ein frå den garden, som flytta til Lande for mange generasjonar sidan.Etter det Andersland har høyrt, skal stova i tillegg ha stått ein annan plass i kommunen, før den blei flytta til Lande.– Det hadde vore grådig gøy å finna ut meir, seier Andersland.


Vil søka om fleire midlar

Laftestova er dekt av nyare kledning, men under denne finn ein dei gamle laftene. Desse kan ein sjå innanfrå.

I det eine hjørnet er det murt opp ein eldsted i nyare tid. Denne vil Andersland fjerna. Ho ønsker å setta stova i stand, slik at den er så nærme originaltilstanden som mogleg.

Då må det koma fagkyndige og sjå på bygningen.

– Eg må ha med meg ein konservator, og ein entrepenør som har jobba med liknande gamle hus, seier Andersland.

Blant anna vil ho finna ut om det opphaveleg var ein ljore i taket; eit hòl for å sleppa ut røyk frå eldstaden til dei som budde der.

I tillegg vil ho få utført ei C14-datering av treverket, for å få endeleg svar på kor gammalt bygget er.

– Eg veit ikkje kor langt eg kjem med 20.000 kroner, så eg tenker å søka om meir støtte, blant anna frå Kulturminnefondet, seier ho.

Andersland oppfordrar òg kyndige tysnesingar, som kan vera til hjelp i prosjektet, til å ta kontakt.

Dersom bygningen blir sett i god nok stand, vil ho at den skal koma ålmenta til nytte:

– Eg kunne for eksempel fått barnehagar og skuleklassar opp hit for å sjå bygningen.


SOLID TREVERK: Det ligg nok mykje historie i dei tette laftene.
SOLID TREVERK: Det ligg nok mykje historie i dei tette laftene.
VIL VITA MEIR: Dersom nokon har opplysningar om stova utover det som kjem fram i denne saka, må dei gjerne ta kontakt med Bente.
VIL VITA MEIR: Dersom nokon har opplysningar om stova utover det som kjem fram i denne saka, må dei gjerne ta kontakt med Bente.
RUST: Hengslene på døra gjer framleis nytten.
RUST: Hengslene på døra gjer framleis nytten.
TRENG RESTAURERING: Bak i det eine hjørnet er det bygd ein eldstad som Bente ønsker å fjerna.
TRENG RESTAURERING: Bak i det eine hjørnet er det bygd ein eldstad som Bente ønsker å fjerna.

Siste saker Gå til framsida

Folketalet auka med 14

Ved utgangen av tredje kvartal i 2019 er folketalet i Tysnes kome opp i 2.862. Det er 14 fleire enn ved utgangen av andre kvartal. Då var folketalet 2.848.Elleve personar er fødd i Tysnes i dette kvartalet, medan fire personar har døydd. Det gjev eit fødselsoverskot på sju.I same periode har det flytta 30 personar inn til Tysnes, av desse fire frå utlandet. 23 personar har flytta...

Klart for ny førjulsmesse

Laurdag er det tid for den tradisjonsrike førjulsmessa i Tysnes bedehus, der overskotet går til Indremisjonen sitt arbeid i vår krets. Her kan ein kjøpa heimebakst, handarbeid og andre kjekke varer, i tillegg til å få med seg eit variert program om ein ynskjer det. Barne- og familiearbeidar i IMS, Lise Marie Thuestad Litlabø stiller som andaktshaldar, og det blir song av både...