MED PÅ KJØPET: Då Bente Andersland kjøpte hus på Lande, følgde denne gamle laftestova med. (Alle foto: Camilla Korsnes)
MED PÅ KJØPET: Då Bente Andersland kjøpte hus på Lande, følgde denne gamle laftestova med. (Alle foto: Camilla Korsnes)

Vil restaurera gammal laftestove

Bente Andersland fekk innvilga pengar til å restaurera ei gammal laftestove på Lande. No ser ho fram til å setta det historiske bygget i stand.
Publisert 26.01.2019 kl. 15.00. Oppdatert kl. 15.38.

– Eg kom tilfeldigvis over ein annonse med søknadsfristen. Eg visste jo kor dårleg stand taket på stova var i, og tenkte dette var i grevens tid, sier Bente Andersland.

På tampen av fjoråret fekk ho innvilga 20.000 fylkeskommunale kroner, av Tysnes kommune, for å rusta opp den gamle laftestova på eigedommen sin.

– Då eg kjøpte huset, fekk eg laftestova med. Planen var alltid å fiksa den opp, men eg har førebels prioritert låven, fortel Andersland.

Ifølge Andersland er delar av stova i forfall. I hovudsak gjeld dette takbjelkane. Desse er nærmast gjennomrotne.


Skal rustast opp

I november i fjor søkte ho dermed om tilskot til verna kulturminne.

– Det tok ikkje lang tid å få svar, seier Andersland, som kort tid etter var i kontakt med Vibeke Stoltz i kommunen.

Stoltz ville vita meir om bygningen og prosjektet.

– Ingen veit om denne laftestova. Den er så gammal, så kvifor veit ikkje tysnesingane om den? undrar Andersland.

Sjølv etter å ha bladd gjennom heile Tysnes-soga, blei ho ikkje klokare. Det vesle huset var nemleg berre nemnt i ein enkel bilettekst:

«Ei gammal laftestova på Lande, eit av dei eldste husa me har i Tysnes. Frå 1500-talet eller endå eldre. Det er om denne stova segna fortel at ho skal ha vorte køyrd på isen over Bjødnafjorden frå Os ein hardvinter – Kanskje i året 1634?» står det på side 345 i bind 1 av «Tysnes – Det gamle njardarlog».

Då ho først kjøpte huset, kom ho i kontakt med Kaare M. Malkenes, som hadde stor interesse av bygningen.

– Han ville at eg skulle ta vare på den, og fortalde historia til stova, fortel Andersland.


Gammal stove

– Det seiest at stova kan ha kome over isen under den vesle istid, på 1600-talet. Eg har sjekka litt på Halhjem-sida, og der var det opphaveleg to gardar. Den kan vera frå ein av dei, seier ho.

Den vesle istid var ein periode mellom midten av 1500-talet og midten av 1800-talet, som var prega av kjøligare og meir ekstremt klima.Ei av kjeldene Andersland har prata med, er ein bilmekanikar frå Halhjem, som stammar frå ein av dei to gamle gardane.

– Ifølge han var det ein frå den garden, som flytta til Lande for mange generasjonar sidan.Etter det Andersland har høyrt, skal stova i tillegg ha stått ein annan plass i kommunen, før den blei flytta til Lande.– Det hadde vore grådig gøy å finna ut meir, seier Andersland.


Vil søka om fleire midlar

Laftestova er dekt av nyare kledning, men under denne finn ein dei gamle laftene. Desse kan ein sjå innanfrå.

I det eine hjørnet er det murt opp ein eldsted i nyare tid. Denne vil Andersland fjerna. Ho ønsker å setta stova i stand, slik at den er så nærme originaltilstanden som mogleg.

Då må det koma fagkyndige og sjå på bygningen.

– Eg må ha med meg ein konservator, og ein entrepenør som har jobba med liknande gamle hus, seier Andersland.

Blant anna vil ho finna ut om det opphaveleg var ein ljore i taket; eit hòl for å sleppa ut røyk frå eldstaden til dei som budde der.

I tillegg vil ho få utført ei C14-datering av treverket, for å få endeleg svar på kor gammalt bygget er.

– Eg veit ikkje kor langt eg kjem med 20.000 kroner, så eg tenker å søka om meir støtte, blant anna frå Kulturminnefondet, seier ho.

Andersland oppfordrar òg kyndige tysnesingar, som kan vera til hjelp i prosjektet, til å ta kontakt.

Dersom bygningen blir sett i god nok stand, vil ho at den skal koma ålmenta til nytte:

– Eg kunne for eksempel fått barnehagar og skuleklassar opp hit for å sjå bygningen.


SOLID TREVERK: Det ligg nok mykje historie i dei tette laftene.
SOLID TREVERK: Det ligg nok mykje historie i dei tette laftene.
VIL VITA MEIR: Dersom nokon har opplysningar om stova utover det som kjem fram i denne saka, må dei gjerne ta kontakt med Bente.
VIL VITA MEIR: Dersom nokon har opplysningar om stova utover det som kjem fram i denne saka, må dei gjerne ta kontakt med Bente.
RUST: Hengslene på døra gjer framleis nytten.
RUST: Hengslene på døra gjer framleis nytten.
TRENG RESTAURERING: Bak i det eine hjørnet er det bygd ein eldstad som Bente ønsker å fjerna.
TRENG RESTAURERING: Bak i det eine hjørnet er det bygd ein eldstad som Bente ønsker å fjerna.

Siste saker Gå til framsida

Lesarbrev: Kultur – Språk

Tysnes er ein nynorsk-kommune. Det er derfor med stor undring eg har lese innlegg i avisa frå Tysnes Arbeidarparti sin formann og ordførarkandidat skrive på bokmål på vegner av partiet. Skal ein vera ordførar i Tysnes, må ein kunna uttrykkja seg skriftleg på nynorsk – eventuelt med hjelp frå andre. Kva ein sjølv nyttar privat i skrift og tale, er irrelevant. Avisa 5.9.2019...