KAMP OM STADNAMN: Egil Bjarne Berge og resten av kommunestyret vedtok i 2015 stadnamnet Årbakkaheio. Kartverket klaga på avgjerda, men kommunen fekk medhald hos Språkrådet.
KAMP OM STADNAMN: Egil Bjarne Berge og resten av kommunestyret vedtok i 2015 stadnamnet Årbakkaheio. Kartverket klaga på avgjerda, men kommunen fekk medhald hos Språkrådet.

– Det er kjekt at me får behalda o-endingane

Tysnes kommune har møtt motstand i vedtak om skrivemåtar av fleire stadnamn i kommunen, men Egil Berge er godt nøgd med å få behalda «o»-en i Årbakkaheio.
Publisert 08.02.2019 kl. 15.00.

Heiter det Årbakkaheio eller Årbakkaheia? Skåte eller Skotet? I 2015 vedtok kommunestyret i Tysnes skrivemåten på ei rekkje stadnamn og adressenamn i kommunen, men ikkje alle endringane fall i smak hos Kartverket.

Før jul felte Språkrådet sin dom over namna. Nokre skrivemåtar fekk kommunen ikkje medhald i, medan andre vart godkjende.

– Det er kjekt at me i alle fall får behalda o-endingane, seier Egil Bjarne Berge. I 2015 var han ein av kommunestyrerepresentantane som engasjerte seg i namnesaka.


Klage

Kommunestyret gjekk den gongen inn for å endra 25 stadnamn i kommunen. Blant desse vedtok kommunen namna Årbakkaheio, Eiabrekko, Skåte og Skåravågen.

Etter kommunestyrevedtaket kom tilbakemeldinga frå Kartverket med klage på desse fire namna. Bakgrunnen var at Kartverket meinte at namna braut med føresegna i stadnamnlova og rettskrivingsreglar, og kommunen vart beden om å endra vedtaket for desse namna.

Kartverket ville at kommunen skulle følgja tilrådinga frå Stadnamntenesta på Vestlandet. Ifølgje tilrådinga skal det heita Årbakkaheia i staden for Årbakkaheio, Eiabrekko skal heita Eidabrekka, Skåte vert til Skotet, og Skåravågen skal skrivast Skoravågen.

Saka vart på nytt diskutert i kommunestyret i starten av 2016, og rådmannen si innstilling var å følgja tilrådinga og Kartverket sin klage. Politikarane, med Berge i spissen, var på si side lystne på å halda på det opphavelege vedtaket, og gjekk imot rådmannen si innstilling.


Til klagenemnda

Sidan kommunen ikkje tok Kartverket sin klage til følgje, vart namna sendt vidare til Språkrådet og deira klagenemnd for stadnamnsaker. I november 2018 behandla klagenemnda saka, og presenterte sine vurderingar og vedtak.

Klagenemnda fatta endeleg vedtak ved tre av dei fire namna, medan Kartverket var beden om å oppretta formell namnesak på namnet Skåravågen/Skoravågen.

Blant dei andre namna gjekk klagenemnda sine vurderingar både i favør og disfavør av kommunen.


Skåte/Skotet

På vestsida av Reksteren, like sør for Gjøvågsfjellet, ligg Skotet, eller Skåte som kommunen vil namngje staden. Berge var ein av dei som argumenterte for Skåte-namnet.

Han meinte at det vart teke utgangspunkt i feil forståing av stadnamnet, og at Skåte opphaveleg var ein plass for å «skåta» ved og tømmer. Det vart vidare påpeikt at staden ikkje har tilknyting til «verken botanikk eller våpen», slik namnet Skotet, som har opphav i substantivet «eit skot», tilseier.

Språkrådet si klagenemnd tok ikkje hensyn til kommunen si argumentering, av den grunn at verbet «å skåta» ikkje er normert i norsk rettskriving, og konkluderte dermed med at namnet er bunden form av inkjekjønnordet «skot», og difor må stadnamnet skrivast som Skotet.


O-endingar

Namna Årbakkaheio og Eiabrekko er to namn med felles utfordringar, nemleg o-endingane. Berge argumenterte i 2016 med at kommunen tidlegare har fått høve til å nytta o-endingar i einskilde adressenamn.

I oktober 2018 godkjende Kulturdepartementet nye reglar for skrivemåten av stadnamn, og opna dermed opp for o-endingane. Språkrådet gjekk dermed med på kommunen sitt vedtak om Årbakkaheio.

– O-endingar er ein del av talemålet på Tysnes, og det er ganske unikt for Sunnhordlands-regionen. Eg meiner det er veldig positivt at me får behalda o-endingane. Det er ingen lokale som seier «Årbakkaheia», seier Egil Berge, når han får presentert vurderingane til Språkrådet.

I Eiabrekko-namnet dukka det derimot opp ei ny utfordring. O-endinga vart godkjent, men fyrste delen av namnet vart ikkje godkjent. I samsvar med rettskrivinga må namnet dermed skrivast som Eidabrekko.


Namnesak

Språkrådet hadde ikkje grunnlag for å gjera vedtak kring namnet Skåravågen/Skoravågen, og tilbakemeldinga var at Kartverket måtte oppretta formell namnesak.

I midten av januar kom meldinga om oppstart av namnesak for Skoravågen. Bakgrunnen for problema knytt til dette namnet var at skrivemåten på adressenamnet Skåravågen, som kommunen vedtok i 2015, skil seg frå naturnamnet Skoravågen.

Dermed vert det reist namnesak for både Skoravågen og dei andre avleia namneformene Skor/Skår, Skoraholmen, Skoraneset, Skorastallen, Skoratjørna, Nordre Skår og Skoråasen.

For Berge er det heilt naturleg å skriva desse stadnamna med «å».

– Skåravågen er ein sentral plass i kommunen, og så vidt meg bekjent har det alltid vorte skrive med «å», og det gjeld også dei andre namna som er avleia av Skår, fortel Berge.


Aksepterer vedtaka

Berge har enno ikkje sjølv lest vedtaka og grunngjevingane frå Språkrådet, men han ser førebels ikkje for seg at det vert nokon vidare omkamp om namna.

– Det er viktig at me får avgjort stadnamna, og får opp riktige skilt. Me gjorde eit forsøk, og så meiner eg at me får akseptera sluttresultatet og vera nøgd med dei medhalda me fekk, fortel Berge.

Han er uansett også nøgd med at dei tok kampen om namna i 2015 og 2016.

– Det at me har fått litt medhald hos Språkrådet gjer at det heilt klart var verdt å ta kampen, seier han.

Men Berge er likevel tydeleg på at han hadde ynskt at kommunen kunne bestemt namna sjølv.

– Eg har i utgangspunktet ikkje sans for at det skal sitja eit vesen som utanfrå skal bestemma korleis me skal uttala stadsnamna våre, avsluttar Berge.


Siste saker Gå til framsida

Andre a-lagssiger på rad

To mål kvar av Emre Hagen og Lasse Aarland Skulstad sørgde for nok ein siger for a-laget til Njardar/Tysnes.

Debatt: Tysnes skal vera ein servicekommune

Det er viktig å ha ein open, og lett tilgjengeleg kommune. Det å ta kontakt med kommunen skal vera ei positiv oppleving, og ein skal få den hjelpa ein har krav på. Tysnes Høgre vil gjera fleire grep for å gjera kontakten med kommunen enklare, samtidig som me opprettar system for ta imot tilbakemelding frå publikum på korleis kontakten med kommunen har vore.Tysnes Høgre vil i neste...