E-BOK: Boka til Knut Rage kan lesast i digitalt format. (Foto: Vetle Mikkelsen)
E-BOK: Boka til Knut Rage kan lesast i digitalt format. (Foto: Vetle Mikkelsen)

Gir ut ny historisk roman: – Eg har fantasert litt fritt rundt dette

Knut Rage (66) er over gjennomsnittet glad i lokalhistorie. Denne månaden gav han ut ein historisk roman – digitalt.
Publisert 23.02.2019 kl. 06.01.

– I 2002 gav eg ut ein biografi om ei dame som heitte Cille Gad, som i si tid blei rekna for å vera den mest lærde kvinna i Norden, seier Knut Rage (66).

Cille Gad (f. rundt 1675, død i 1711) skal ha født eit dødfødt barn utanfor ekteskap. Ho blei arrestert for dette på Tysnes, og dømt til døden. Ifølge Rage blei boka – «Gynaicologia» – godt mottatt. Nyleg fekk han ein telefon frå historikar Elisabeth Aasen, som ønskte seg ein kopi av boka, til Kvinnemuseet i Kongsvinger.Medan han leita etter ein kopi til museet, kom han på idéen om å gi ut boka på nytt, i eit digitalt format.

– Då sette eg meg ned og programmerte. Det var ei bratt lærekurve, seier Rage.

– Det finst gratisprogram for å laga e-bøker (elektroniske bøker, journ.merk), men eg gjorde dette manuelt, held han fram.


«Margrete og mennene»

Det stoppar likevel ikkje med den digitale nyutgivinga av «Gynaicologia». No kjem nemleg Rage med ein ny roman – «Margrete og mennene».

Boka er i første omgang utgitt digitalt, på e-bok.no.

– Eg sat på endå eit manuskript. Eg har skrive om ei anna kvinne, som levde før Cille Gad, kan Rage avsløra.

– Ho heitte Margrete Peders-dotter Ibsen. Det spesielle med ho var at far hennar blei avsett som prest, fordi han talte mot skattlegging, fortel han vidare.

Far til Margrete, Peder Monnson frå Flatråker, var sokneprest på Stord, og skatten han talte mot var den såkalla rosstenesteskatten.Skatten gjekk ut på at ei viss mengde bønder skulle betala nok til å brødfø ein ryttar i hæren til kongen. Peder protesterte fordi skatten var ein skatt for krigstider, som hadde halde fram etter krigen var slutt.– Det blei ein ålmenn skatt. Det er litt som om ein skulle halda fram med å kreva inn bompengar lenge etter at ei bru er ferdig betalt for, seier Rage.


Kapra tre prestar

Namnet på boka, «Margrete og mennene», kjem av at Margrete Pedersdotter Ibsen var gift tre gongar; alle gongane gifta ho seg med prestar på Tysnes.

– Førstemann, Jørgen Schur-mann, skal ha vore uvanleg hissig, og laga veldig mykje bråk og konfliktar, seier forfattaren.Etter at han døydde, fann Margrete seg ein ny Tysnes-prest.

– Nestemann var Olle Maltesøn. Han var ein stillmodig mann. Han enda med å ta livet av seg før ei gudsteneste på Onarheim, og blei funnen liggande i fjøra, fortel Rage.

Ifølge Rage er det fleire historier som seier at Margrete brukte trolldom for å tiltrekka seg alle desse mennene.

Den siste presten Margrete kapra var Tyge Broch. Han var privatlærar for barna til den danske kongen og elskerinna hans, og hadde ein høg posisjon i Danmark.

Han fekk etter kvart eit presteembete på Tysnes, og Margrete sette augo sine i prest nummer tre. Det var berre eit problem: Han var trulova med ei kammerjomfru heime i Danmark.

– Det enda med at Margrete kapra han òg. Det blei spetakkel heime i Danmark, og hans trulova reiste rettssak mot han, fortel Rage.


Engasjert i lokalhistorie

– Eg har arbeidd med formidling av lokalhistorie sidan midten av nittitalet. Eg har ikkje forfattarambisjonar utover dette, seier Rage.

– Denne boka om Margrete ser eg òg som ein del av å jobba med lokalhistorie.

Rage understrekar likevel at boka er ein roman, og ikkje ei faktabok:

– Eg har fantasert litt fritt rundt dette.


Siste saker Gå til framsida

Lesarbrev: Bør trø til for slitne orgel

Pensjonert organist Terje Haugom i Bjørgvin har i vår hatt ein runde og sjekka tre orgel i Tysnes prestegjeld. I «Tysnes» 2. mai hadde han ei vurdering og oppsummering av orgeltilstanden. Orgelet i Reksteren kyrkje hadde han ikkje sjekka. Haugom sin konklusjon var følgjande: «Det er et begredelig faktum at...

Leiar: Tysnes Kraftlag er eit historisk namn som bør vidareførast

Tysnes Kraftlag er eit gamalt og godt innarbeidd namn så vel i lokalsamfunnet som utanfor kommunen sine grenser. I over 70 år har Tysnes Kraftlag eksistert som straumleverandør og netteigar på Tysnes. No har selskapet gått inn i ein ny epoke. Spørsmålet som no har meldt seg, er om selskapet bør skifta namn. Det bør det ikkje.Det var ei skikkeleg storhending som skjedde på Tysnes den...