TENKJER ALTERNATIVT: Brynjulf Dalland ser helst at det blir laga ny veg over Dalland (Foto: Camilla Korsnes)
TENKJER ALTERNATIVT: Brynjulf Dalland ser helst at det blir laga ny veg over Dalland (Foto: Camilla Korsnes)

Lesarbrev: Ein veg til besvær

Publisert 20.05.2019 kl. 14.00.

Gjennom lokalavisa «Tysnes» og folkevalde organ, er det retta stor interesse mot vegutviding for gang- og sykkelveg og køyrefelt med gul midtstripe i vegen, mellom Våge og Uggdal. Størst merksemd er retta mot Dallandsbrekka, som strekkjer seg frå vegkryss inn til Windsor og byggefelta i Vågsmarka. Dallandsbrekka er ein veg med bratt stigning på seks-sju prosent i veglengde på 850 meter, før den er over verste kneika og flatar ut mot Hollekimleitet.

Vegen var ferdigstilt som kommunal veg og opna for ålmenn ferdsle i 1948, med vegbreidde 3,50 meter, og møteplassar 4,50 meter. Veglengda var 4,14 kilometer frå Våge kai til Reiso. I 1954 omklassifisert til fylkesveg, og utan endring i krava frå overlevering frå vegopning i 1948.

Vegen blir i stortingsvedtak 20. juni 1963 omklassifisert til riksveg 9 over Tysnes, då som stamveg mellom Flatråker og Våge kai. Seinare nedgradert til riksveg 40. I ettertid tilbake til fylkesveg, med ymse nummerendringar, seinast til Fv49. Vegen har såleis hatt eit turbulent tilvære, utan endring i køyrebreidder, bortsett frå sporadiske små tilpassingar her og der. Vegen har difor aldri tilpassa seg det trafikale system som er etter dagens norm og krav.

Over tid har Dallandsbrekka hatt tre fartsgrenser, frå 80 til 60, og til dagens 50 kilometer i timen. Tillaten normaltransport er i brukarklasse (BK) 10, med inntil 50 tonn. Utover dette må spesialtransport søkjast om, der Statens vegvesen gjer løyve til det. Maksimal vogntoglengde er 19 meter, utover det er også søknadspliktig. Om slike søknadar blir fylgt opp står ubesvart.

Vegen er elles tungt belasta med ikkje mindre enn 28 utforkøyringar, frå 1968 og frametter år for år til noverande år, dette på ei veglengde på 460 meter over Øvre Dalland, der utfall har blitt personskader og materielle skader. Dette er høge tal, som truleg berre vil auka framover. Per dags dato er det 1.900 bilpasseringar (ÅDT) over Dalland i døgeret.

Ein førespurnad er retta til prosjektleiinga for Hordfast som framtidig trafikkgrunnlag over Tysnes mot Lukksund og Hardanger når den nye stamvegen som skal gå over Reksteren opnar. Dette er førebels ikkje rekna på, men det vil bli ein monaleg stor auke. I parentes kan det nemnast at alt i 2000 vedtok Hordaland fylkesting stamveg over Tysnes frå Jektevik til Teiglandsområdet, kryssing av noverande veg på Eredalsleitet, til ferjeleie på Teigland – nok eit prosjekt som aldri blei realisert.

Er så tida inne for vegutviding av Dallandsbrekka? Truleg ikkje. Grunnavståing utover noverande 3,50 meter køyrebane må klarerast. Dei topografiske tilhøva talar imot, med forsering av fleire fjellparti og store vegskråningar, dette for å oppnå tofeltsveg med gul midtstripe, og gang- og sykkelveg. Totalt utgjer dette krav til totalbreidde 11,80 meter for grunnavståing, minus 3,50 meter. Såleis må og eksisterande vegbane forsterkast med masseutskifting, som inneber periodevis vegstenging, til ulempe for vegfarande bilistar, med fleire. Med utvidinga fylgjer og steinsetting for stabilisering av jord og fjellskjæringar som blir berørt av vegutviding, og montering av støyskjerming – som er del av krav mot tilgrensande busetjing.

Vegen blir framleis skilta med 50 kilometer fartsgrense, då områda er definert som tettbygd strøk. Langs Dallandsbrekka frå Windsorkrysset er det og 11 avkøyringar, der enkelte av desse betjener fleire eigedomar. Desse avkøyringane vil framleis kunna skapa farlege situasjonar for alle langs vegen, sjølv om den vert utvida. Når me ser heilskap i alt dette, blir ei vegutviding av Dallandsbrekka svært kompleks og dyr, og med alle kostnadane for å oppgradera denne kjem ein kanskje langt med ein heilt ny og betre veg for same prisen.

For å koma ut av dette uføret, er tida no inne for å tenkja nytt. Er me framtidsretta, og villige til å sjå framover for tilrettelegging av ny veg over Dalland? Då må me ta eit attersyn i tid, som refererer til vegval over Dalland i hundreårsskiftet 1800-1900. Då bestemte Tysnes heradsstyre (ikkje kommunestyre den gong) ny veg mellom Våge og Uggdal, som skulle erstatta den gamle bygdevegen, den såkalla prestevegen frå 1828 mellom dei to kyrkjesokna. Denne vegen var som dagens veg over Dalland både bratt og tung for dei farande. Amtingeniøren blei så av Tysnes heradstyre i 1900 engasjert til å stikka ut ny vegtrase frå Våge og oppover Dalland. Hans vegval fylgde den gong som no gjennom det såkalla Sjurabråtet. Frå der skulle vegen bøya austover og gå langs med elva som rann gjennom dalen (den gong som no) før vegen lenger sør tok av vestover frå elva, med innfallspunkt om lag 200 meter frå der Hollekimleitet er skille mellom bygdelaga. Ei veglengde på om lag 1.300 meter, vist på situasjonskartet merka med «A» og raud markering, var amtingeniørens sitt vegval i år 1900. Av ulike grunnar blei amtingeniøren sitt vegval den gongen underkjent, og endra til det som er dagens veg over Dalland. Men la så Dallandsbrekka gå ut av tida som noverande gjennomgangsveg, og få endra status då den er til irritasjon og besvær for den vegfarande allmugen.

Ny veg blir så å realisera etter amtingeniøren sitt val i 1900. Nyevegen startar med tilrettelegging av ny rundkøyring i Windsorkrysset, inn til byggefeltet i Vågsmarka, og vidareførast langs elva i dalen opp mot Hollekimleitet. Som alternativ kan vegtraseen endrast i sør til langsetter Vågsåsen og Dallandsmyra og komma ut lenger sør ved Hollekimleitet, merka med «B» og oransje markering på situasjonskartet. Ein trase på om lag 1.600 meter. Denne vegen vil skilja seg merkbart ut frå den noverande vegen over Dalland. Topografien viser nyevegen med minimale naturinngrep i jord, fjellskjeringar og vegskråningar. Nyevegen får køyrebreidde med gult midtskille, eventuelt gang- og sykkelveg og ingen avkøyrsler, alt etter Statens vegvesen sine normer. Fartsgrense 80 kilometer er i samsvar med Hordfast sine resultat, rekna i tidsbesparing for høg fart. Dette er av vesentleg stor verdi for pendlarar frå Tysnes, som i framtida skal tur-retur inn på stamvegen, når den vert realisert. Om ein vil spara millionar i investering på nyevegen, kan gang- og sykkelveg bli overført til den eksisterande Dallandsbrekka, som blir oppretta som kommunal lokalveg for dei fastbuande. Denne vegen blir skilta «Stengt for gjennomkøyring», med underskilting «Gang og sykkelveg», og framleis 50 kilometer fartsgrense.

Nyevegen Fv49 opnar elles for framføring av elektriske kablar til stolpepunkt for veglys, samt røyrføring for kloakk og vatn. Sistnemnde om behovet melder seg for vidareføring av vassverka mellom Våge og Uggdal. Alt dette tener og til fordel for næringsarealet på Hollekimleitet. Nyevegen har såleis mange fordelar, som også framtidig tilrettelagt for tunnelinnslag i Vågsåsen, for trafikk aust-vest til og frå nye stamvegen over Reksteren. Dette vil kunna frigjera Våge sentrum frå den aukande gjennomgangstrafikken. Alt i alt gjer og vegen slutt på den mishagsytring som Dallandsbrekka gjennom tider har påkalla dei vegfarande.


Siste saker Gå til framsida

Godøysund var draumeplassen for mange

Rita Steckmest Sivertsen (52) vaks opp med somrane på Godøysund og hotellet der då familien eigde det. No har ho, broren Tom og mannen hennar, Nils Petter Sivertsen, kjøpt tilbake Godøysund og vil rydda og leggja til rette for at mange igjen kan bruka øyane der til gode naturopplevingar.