STORE KONTRASTAR: Vedtaket om sørleg kryssing er godt nytt for Einar og Kari Frøyseth (t.v.) på Neshamn, som får behalda huset sitt. Det får ikkje Bjarte Høvik og Monica Helland Høvik på Flatråker. (Begge foto: Camilla Korsnes)
STORE KONTRASTAR: Vedtaket om sørleg kryssing er godt nytt for Einar og Kari Frøyseth (t.v.) på Neshamn, som får behalda huset sitt. Det får ikkje Bjarte Høvik og Monica Helland Høvik på Flatråker. (Begge foto: Camilla Korsnes)

Bruløysinga fører til glede og fortviling

Mange vart overraska over at regjeringa valde at brua mellom Tysnes og Stord skal gå frå Hodnaneset sør på Tysnes. Nokon tysnesingar jublar, medan andre fortvilar fordi dei må gå frå husa som blir erstatta av firefelts E39.
Publisert 04.10.2019 kl. 12.00.

Ekteparet Monica Helland Høvik og Bjarte Høvik bur på Flatråker, og huset deira ligg i løypa for nyevegen.

– Vegvesenet har sagt at huset vår blir rive fordi nye E39 kjem gjennom eigedomen vår. Me har fått lovnad om at me skal få att det det kostar oss å setja opp tilsvarande hus på tilsvarande tomt, men problemet blir å finna den tomta då, seier dei to, som trur at dei då flyttar frå Flatråker.

– Det kjem nok til å bli altfor sårt for oss å bli buande der. Kor me vil flytta er usikkert, men me har to barneborn i Våge, som me ikkje vil flytta altfor langt vekk ifrå.


Frykta

– For mange var det uventa at brua skal byggjast sør på Tysnes. Vart de overraska?

– Me håpa i det lengste at dei som avgjer ville gå for bru i sør og så vidare med ny E39 i den indre traseen, altså ikkje nordover forbi oss. Men me visste jo at kommunen og andre gjekk inn for bru i sør og veg forbi Flatråker.

– Ser de ikkje noko positivt ved at E39 kjem forbi Flatråker?

– Nei, ikkje noko positivt i det heile.


Øydelegg

Monica og Bjarte forstår at nokon blir råka når eit så stort prosjekt blir sett i gang.

– Men det me ikkje forstår er at dei skal øydeleggja ei heil bygd. Dei øydelegg eit unikt vassdrag og ein fantastisk natur. Der det no er ro og fred, blir det først år med anleggstrafikk og så kjem trafikken og all støyen frå den. Me trur ikkje at folk er klar over kor stort dette prosjektet er, og kor store inngrep som blir gjort i naturen der traseen kjem. Dette blir jo ein stamveg for trafikk som skal raskt forbi.

– Kva vil skje med bygdemiljøet når vegen er komen, trur de?

– Eg håper jo at det blir ein attraktiv plass å bu, og at det blir lettare for dei som eventuelt vil byggja seg hus og busetja seg der. Me håper det kan slå positivt ut for bygda, for det er faktisk verdas finaste plass me kjem til å flytta frå.


Protestar

Ekteparet på Flatråker planlegg ikkje nye protestar mot planane.

– Det har vore protestar, og me trur nok at både kommunen og vegvesenet har fått med seg kva folk på Flatråker meiner om dette, seier Monica og Bjarte, som no førebur seg på å flytta frå Flatråker.


Champagnekorken i taket

Kari Nesse Frøyseth og mannen Einar Frøyseth bur på Neshamn, og nett der vegvesenet ville at brua skulle koma.

– Ja, me har levd i spenning i tre år. For hadde dei valt midtre kryssing, hadde me mista huset.

– De vart kanskje overraska då det vart klart at brua skal byggjast lenger sør?

– Ja, svært gledeleg overraska og. Me var på Kreta saman med naboar då me først fekk eit signal om at det gjekk den vegen, men våga ikkje spretta champagnen då. Men då statsrådane slo fast at det vart sørleg kryssing og at me gjekk fri, då vart det champagne på alle i reiselaget!


Hadde blitt flytting

67-åringane trivst godt på Neshamn, og er letta no når bruvalet er endeleg avklart.

– No blir me buande, det er sikkert. Men desse åra med usikkerheit har gjort at me ikkje har gjort noko særleg vedlikehald og anna me kunne tenkt oss å gjera med hus og hage. Men no er det ei god kjensle å vita at me også i framtida kan driva med poteter, gulrot, bringebær og jordbær på denne fine plassen vår.


Misunner ikkje dei som blir råka

Etter i tre år å ha levd med trugsmålet om å måtta flytta frå huset, har ikkje Kari vanskar med å forstå korleis mellom andre Monica Helland Høvik og Bjarne Høvik har det på Flatråker.

– Eg trur eg forstår deira situasjon, og eg misunner dei absolutt ikkje å mista heimen sin. Eg vart jo overraska over at den sørlege løysinga vart vald, sidan vegvesenet sitt forslag om å la brua ta vårt hus var den billegaste løysinga.


Ikkje for tysnesingane

Kari på Neshamn vil gjerne ha det ferjefritt over til Stord, men ser negative følgjer for Tysnes.

– Den nye E39 er jo ikkje primært for oss tysnesingar. Når dei legg kryssinga over Langenuen i sør, blir det verre for Tysnes enn om dei valde å leggja brua ved oss. Slik blir meir natur øydelagd med firefelts veg, seier Kari Nesse Frøyseth.


Horribelt

Ole Bernt Søreide har eigedom på Søreide, der foreldra bur, og der han også sjølv er mykje. Han har studert skissene vegvesenet har laga for ny E39.

– Ja, dei tenkjer seg å leggja vegen i ein stor viadukt her over vår og naboane sin eigedom, nær krysset der vegen i dag går til Neshamn. Viadukten kan bli 60 meter brei på høge brukar. Dei legg veg der folk bur og øydelegg svært mykje. Det er horribelt, seier Ole Bernt, som meiner det ikkje blir buande der.


Sunnhordland jublar

Ingolf Søreide eig nabogarden til Ole Bernt Søreide. Han er ikkje blidare enn naboen når det gjeld dei nye vegplanane.

– Eg merkjer meg at svært mange på Tysnes og i fleire andre sunnhordlandskommunar jublar over sørleg kryssing. Men det har nok ikkje gått opp for dei enno kor enorme inngrep dette vil innebera. Både i anleggsperioden og etterpå vil dette endra kulturlandskapet på Tysnes dramatisk.


Gitt opp

Ingolf Søreide har eit stikk til politikarane på Tysnes.

– Mange politikarar har gitt opp mykje av Tysnes sitt særpreg. Denne vegløysinga med sørleg kryssing er hovudsakleg til fordel for Kvinnherad og Stord, medan Tysnes hadde vore betre tent med ei løysing der brukryssinga over Langenuen kom lenger nord. Ingolf Søreide har oppretta kontakt med prosjektleiaren for E39 Stord-Os.

– Ja, me satsar på god kommunikasjon med dei som no skal laga detaljerte planar. Det skal vera mogleg, spesielt for tilførselsvegar, å endra på traseval og gjera endringar som øydelegg mindre. Mellom anna må dei kunna leggja vegen lågare i terrenget og sikra med støyskjermingar.


Grunneigarmøte

Prosjektleiaren er invitert til Tysnes i møte med Søreide Grunneigarlag tysdag i neste veke.

– Ja, Signe Eikenes kjem og blir med på eit møte med ein del grunneigarar på Søreide. Me har nok både synspunkt, spørsmål og ønskje. Det er viktig å vera ute i tide, slik at me kan ha ein sjanse til å påverka planane som diverre no skal utarbeidast, og som uansett får enorme følgjer for både oss og mange andre på Tysnes, seier grunneigar Ingolf Søreide.


Gledeleg overraska

Per Henrik Opdal bur i Kvinnherad, men er frå Tysnes. Han har i lang tid gjennom avisinnlegg hevda at sørleg kryssing av Langenuen er best.

– Ja, eg har alltid meint det, og eg har jo håpa på den løysinga: men eg vart skeptisk då Statens vegvesen gjekk inn for midtre kryssing ved Neshamn. Vegvesenet plar jo alltid å få viljen sin, og dei var godt hjelpne av lobbyist Halleraker i Hordfast. Men eg vart gledeleg overraska. Flott å oppleva at sentrale politikarar tek omsyn til lokale ynskje.

– Du er jo eigentleg tysnesing, men bur i Kvinnherad. Kva betyr sørleg kryssing for kvinnheringane?

– For Kvinnherad betyr dette at me kan koma vestover ferjefritt på sikt.


Sunnfast

Planen om bru frå Tysnes til Huglo og bru over Hardangerfjorden til Kvinnherad blir kalla Sunnfast.

– Eit slikt samband vil ha stor samfunnsnytte. Eg meiner det må etablerast eit eige pådrivarselskap med kommunane og store verksemder til å jobba med dette. Selskapet bør ha dagleg leiar i heiltidsstilling. Sunnfast vil vera eit fylkesvegprosjekt og vil såleis ikkje konkurrera med Hordfast, seier Per Henrik Opdal, tannlegen som er oppteken av samferdslepolitikk.


Huglo

Også på Huglo var det jubel då det var klart at det blir bru mellom Hodnanes og Jektevik.

– Ja, det hadde me jo håpa på. Alt anna hadde vore fadese, seier Endre Caldwell, leiar i Huglo bygdelag.

Han har budd 20 år på Tysnes, men flytta tilbake til Huglo for fire år sidan.

– Dersom dei hadde valt å kryssa ved Neshamn, hadde det blitt 25 kilometer lenger for oss å køyra til kommunesenteret vårt, Leirvik.

– Men de vil framleis vera avhengige av ferje for å koma dykk frå Huglo?

– Ja, men no vil eg tru at planane om bru frå Huglo over til Skorpo i Tysnes blir realiserte. Den er rekna å vera på plussida når det gjeld samfunnsnytte, og det er sagt at kjem Hordfast, så kjem brua vår over sundet til Tysnes. Og det er meiningslaust å venta med den heilt til Hordfast står ferdig, seier ein glad og optimistisk Endre Caldwell.


Startar planarbeidet i haust

Statens vegvesen hadde altså foreslått at brua frå Stord skulle landa i Neshamn.

– No må me i gang med reguleringsplan for veg frå Hodnanes og nordover til brufeste nord på Reksteren, seier Signe Eikenes.

Ho er prosjektleiar for E39 mellom Stord og Os, og ho seier dei hadde utgreidd både midtre og sørleg kryssing til same nivå.

– Avgjerda om sørleg kryssing av Langenuen betyr jo at det blir ei lengre strekning som må regulerast på Tysnes. Og eg har alt merka at mange langs vegen reagerer og vil snakka med oss.

– Er dei då ute etter erstatning?

– Ja, det er eitt tema. Og me har profesjonelle folk til å vurdera erstatning og håper på minnelege løysingar. Men uavhengig av erstatning er mange interesserte i kor vegen kjem til å koma, seier prosjektleiaren, som stiller på møte med Søreide Grunneigarlag neste veke.


Statleg eller kommunal plan

Vegvesenet er no i gang med å få inn folk som skal jobba med reguleringsplanen.

– Det er ikkje avklart om dette blir ein plan i statleg eller kommunal regi. Det må bli avgjort i drøftingar mellom samferdsledepartementet og kommunen. Men uansett startar me arbeidet med reguleringsplanen no i haust. Me har pengar på bok til dette arbeidet, sidan det er blitt utsett. Men me må venta til 2021 og ny Nasjonal Transportplan, NTP, før me veit kva tid arbeidet med brua kan starta, seier Signe Eikenes.


SMILER STORT: For ekteparet på Neshamn kom trasevalet som ei gledeleg overrasking. (Foto: Camilla Korsnes)
SMILER STORT: For ekteparet på Neshamn kom trasevalet som ei gledeleg overrasking. (Foto: Camilla Korsnes)
FREDELEG: Vegvesenet ville ha brua i land på Neshamn, men slik blir det ikkje. Det tyder at Kari og Einar kan halda fram med å nyta denne utsikta mot Langenuen. (Foto: Camilla Korsnes)
FREDELEG: Vegvesenet ville ha brua i land på Neshamn, men slik blir det ikkje. Det tyder at Kari og Einar kan halda fram med å nyta denne utsikta mot Langenuen. (Foto: Camilla Korsnes)
MISTER HEIMEN SIN: For Bjarte Høvik og Monica Helland Høvik inneber sørleg kryssing at dei må sjå seg om etter ein ny stad å bu. (Foto: Camilla Korsnes)
MISTER HEIMEN SIN: For Bjarte Høvik og Monica Helland Høvik inneber sørleg kryssing at dei må sjå seg om etter ein ny stad å bu. (Foto: Camilla Korsnes)
LIGG I TRASEEN: Huset til Bjarte og Monica på Flatråker får diverre ikkje bli ståande.
LIGG I TRASEEN: Huset til Bjarte og Monica på Flatråker får diverre ikkje bli ståande.
VED BARNDOMSHEIMEN: Ole Bernt Søreide ser mørkt på at det skal koma ein stor viadukt gjennom Søreide. (Foto: Camilla Korsnes)
VED BARNDOMSHEIMEN: Ole Bernt Søreide ser mørkt på at det skal koma ein stor viadukt gjennom Søreide. (Foto: Camilla Korsnes)
PROSJEKTLEIAR: – No må me i gang med reguleringsplan for veg frå Hodnanes og nordover til brufeste nord på Reksteren, seier Signe Eikenes i Statens vegvesen. (Arkivfoto)
PROSJEKTLEIAR: – No må me i gang med reguleringsplan for veg frå Hodnanes og nordover til brufeste nord på Reksteren, seier Signe Eikenes i Statens vegvesen. (Arkivfoto)
FORNØGD: Per Henrik Opdal i Kvinnherad er svært glad for sørleg kryssing. (Foto: privat)
FORNØGD: Per Henrik Opdal i Kvinnherad er svært glad for sørleg kryssing. (Foto: privat)
HUGLAR: Endre Caldwell er leiar i Huglo bygdelag. Foto:privat
HUGLAR: Endre Caldwell er leiar i Huglo bygdelag. Foto:privat
ALTERNATIV F: Store delar av Tysnes blir råka når E39 Stord-Os skal byggjast. (Illustrasjon: Statens vegvesen)
ALTERNATIV F: Store delar av Tysnes blir råka når E39 Stord-Os skal byggjast. (Illustrasjon: Statens vegvesen)

Siste saker Gå til framsida

Leiar: Kor lang tid skal det gå før undervass-skjera ved Horso blir merka?

I sist veke skjedde det igjen, for n’te gong. Ein fritidsbåt grunnstøytte på skjeret Horso, ved Gjerslingane, nord for ferjekaien i Våge. Fritidsbåten Risøy frå Varaldsøy med tre familiemedlemer Årvik om bord var dei uheldige denne gongen. Dei skulle frå Varaldsøy til Fitjar, og var innom Våge éi natt. Smellen førte...

Har fått 100 år gamle draktdelar

Synnøve Hodneland i Tysnes Husflidslag kan fortelja at laget har fått mange gamle draktdelar i gåve frå ein privatperson. Plagga skal vera om lag 100 år gamle, og kjem mellom anna frå Bergsvåg og Solheimsdalen. – Det er blant anna bunadsbelte, brystdukar, bunadsliv, silkeforkle, barnehuer og bunadshuer, fortel Hodneland. På lagskvelden i Husflidstova komande måndag vil Britt Kjellesvik...