AUKA PENDLARUTGIFTER: Frå nyttår blei det nytt takstsystem for Tysnes-ferjene. Medan det er blitt gratis for passasjerar, fører prisane til auka utgifter for pendlarar. Det reagerer mellom anna Robert Dalland sterkt på. (Arkivfoto: Vetle Mikkelsen)
AUKA PENDLARUTGIFTER: Frå nyttår blei det nytt takstsystem for Tysnes-ferjene. Medan det er blitt gratis for passasjerar, fører prisane til auka utgifter for pendlarar. Det reagerer mellom anna Robert Dalland sterkt på. (Arkivfoto: Vetle Mikkelsen)

– Dei nye prisane er heilt horrible

Auka pendlarprisar skapar sterke reaksjonar på Tysnes.
Publisert 10.01.2020 kl. 15.00.

Ved årsskiftet var dei nye ferjene på plass på fylkesvegsambanda i Hordaland. Både sambandet Våge-Halhjem og Hodnanes-Jektevik-Nordhuglo har fått nye ferjeruter, og det har blitt innført betaling med AutoPASS-brikker.

I samband med innføring av brikkebetaling, har takstsystemet blitt endra. Det har blitt gratis for passasjerar, medan prisen for bil har blitt dyrare. Det betyr at det lønner seg å samkøyra eller gå om bord, medan dei som ofte krysser fjordane åleine med bil, får større utgifter.


35 prosent auke

For medan ein bil kosta 165 kroner mellom Våge og Halhjem i 2019, kostar det no 224 kronar for den same bilen, noko som tilsvarar ein auke på 35 prosent. Ein liten del av auken kan skuldast normal årleg prisauke, men mesteparten er for å kompensera for at det blir gratis for passasjerar.

AutoPASS-systemet fungerer på den måten at det er fast pris på bil, uavhengig av kor mange passasjerar det er i bilen. Dei som går om bord slepp også å betala. Mellom Hodnanes og Jektevik er det også 35 prosent auke i prisen for bil. I 2019 kosta det 84 kroner for ein bil, medan det i år kostar 114 kroner på sambandet. Desse tala viser kva det kostar å betala full pris på sambanda. Dersom ein har AutoPASS-brikke og ferjekort får ein 50 prosent rabatt, tilsvarande det gamle systemet med verdikort.

Dei nye prisane vil kunna bety mykje for dagpendlarar til og frå Tysnes. Viss ein pendlar køyrer åleine mellom Tysnes og Bergen 230 arbeidsdagar i året, vil den årlege billettutgifta auka frå 37.950 kroner til 51.520 kroner. Dette er inkludert rabatten med ferjeavtale. Mellom Tysnes og Stord vil det tilsvarande scenarioet auka den årlege utgifta frå 19.320 kroner til 26.220.


Har kjøpt seg elbil

Hausten 2018 prata «Tysnes» med Robert Dalland, som dagleg pendlar til Stend vidaregåande skule i Fana, der han jobbar som lærar. Den gongen såg han mørkt på dei nye prisane, og frykta for jobbframtida.

– Dei nye prisane er heilt horrible, fortel Dalland, som har sett seg nøydd til å gjera tiltak for å letta på pendleutgiftene.

– Eg har kjøpt meg elbil for å bøta på skadene, og det berger meg litt. I tillegg har eg skaffa meg ein parkeringsplass på andre sida, slik at eg berre kan gå om bord i ferja. Eg ser for meg at det blir løysinga for nokon av pendlarane på Tysnes.

Taksten på elbil er halvparten av taksten for vanleg bil på ferja.

I haust såg Dalland for seg at prisane for bil ville auka med kring 25 prosent. Han er skuffa over at fasiten blei 35 prosent.

– Eg er skuffa over at det ble endå dyrare enn førespegla. Det gjer ganske stort innhogg i økonomien. Å bruka 50.000 kroner i året på ferje er ein ganske betydeleg sum, fortel Dalland, som har rekna på at han gjennom sine 20 år som lærar ved Stend har brukt kring 600.000 kroner på ferjependling.


Vil kjempa vidare

Sigmund Hovland har vore ein talsperson for kampen om å behalda rutetilbodet på ferjesambanda. Den kampen enda med at dei fleste ferjeavgangane, inkludert dei viktigaste pendlaravgangane, blei redda. No er han oppteken av at prisane ikkje skal bli uuthaldelege for pendlarane.

– Eg har ikkje tatt noko «fight» på prisane endå, men eg skal ikkje la den kampen døy ut, fortel han.

Både han og kona dagpendlar til Stord, og dei ser også på elbil som løysinga. At dei allereie køyrer elbil er med og avgrensar ekstrautgiftene.

– For mitt vedkomande er auken på åtte kroner per tur, altså 16 kroner om dagen. Eg jobbar kring 200 dagar i året, så då blir det kring 3.200 kroner ekstra i årlege ferjeutgifter. Det er inkludert 50 prosent rabatt gjennom ferjeavtale. Hadde eg ikkje hatt elbil så hadde det blitt det dobbelte. Heldigivis gjer endringane i ferjerutene det slik at eg og kona kan køyra på arbeid i lag nokre dager, så då blir det også litt mindre ekstrautgifter, fortel han.

Han forstår ikkje argumentasjonen for å innføra AutoPASS-ordninga.

– Det er eit reint makelegheitstiltak for dei som jobbar på ferjene, seier han.

Hovland vurderer også andre alternativ for å unngå auka utgifter.

– Det ville lønt seg å kjøpa ein billig og gamal dieselbil, og la den stå parkert på andre sida, så kan elbilen bli ståande heime. Men det er jo ikkje akkurat eit miljøvenleg alternativ, seier han.


Fram og tilbake

Innføringa av AutoPASS-betaling ble mykje diskutert blant fylkespolitikarane i Hordaland i 2019, og det ble gjort ulike vedtak i dei forskjellige fylkespolitiske utvala. Tilbake i mai gjekk eit knappast mogleg fleirtal i fylkesutvalet inn for å behalda passasjerbetaling på ferjene, i kombinasjon med innføring av AutoPASS.

Då saka skulle handsamast i det påfølgjande fylkestingsmøtet, valde derimot politikarane å utsetja saka til fyrste fylkestingsmøte etter sommaren. Før den tid ble saka igjen tatt opp i fylkesutvalet i september. Sjølv om mai-vedtaket frå fylkesutvalet allereie låg klart til neste fylkestingsmøte, valde fylkesutvalet likevel å gjera eit heilt nytt vedtak gjeldande AutoPASS-innføringa. Då gjekk eit samrøystes fylkesutval inn for å be fylkesrådmannen «koma attende med sak om innføring av passasjerbetaling». Fylkesutvalet ville også greia ut høvet for å setja eit makstak for månadlege passeringar på ferjene, for å minska kostnadane for pendlarane.

Då fylkestinget var samla 1. oktober, låg vedtaket frå mai om å behalda passasjerbetaling som innstilling i saka. I tillegg la Høgre fram september-vedtaket som eit framlegg, og SV la fram eit forslag om å ikkje behalda passasjerbetaling, men gjennomføra AutoPASS-innføringa som opphaveleg planlagd. Innstillinga frå mai fekk ingen røyster, medan framlegget til SV blei vedtatt med 31 røyster, mot 25 som røysta for Høgre-framlegget.


Negativ spiral

– Det er ein solid auke, og det går spesielt ut over pendlarane, fortel Tysnes-ordførar Kåre Martin Kleppe.

Kleppe har heile vegen uttrykt skepsis til det nye takstsystemet, og han var ikkje nøgd med fylkestinget sitt vedtak i oktober.

– Me hadde eit forslag om å setja eit makstak for tal på passeringar, men det fekk dessverre ikkje fleirtal, fortel han.

Han fryktar at dei auka takstane er starten på ein negativ spiral.– Eg ser for meg at Auto-PASS-innføringa fører til at fleire køyrer i lag eller parkerer bilen på andre sida av fjorden. Då vil inntektene frå ferjene minka, og det vil igjen gå ut over rutetilbodet i neste runde. Eg håpar fylket no følgjer med på korleis dette slår ut på inntektene, seier ordføraren, som fortel at han ikkje har gitt opp kampen om ferjeprisane.

– Dette er ei sak me jobbar vidare med.

Kleppe poengterer samtidig at det nye takstsystemet ikkje berre er negativt.

– Det er positive konsekvensar mellom anna for idrettslag, og for heile familiar som skal reisa saman. Problemet er at dei positive sidene ikkje veg opp for dei negative, avsluttar ordføraren.


Siste saker Gå til framsida

Har du oversikt over kva du eig?

Ei undersøking gjennomført av Ipsos for Gjensidige viser at det berre er 25 prosent av hordalendingane som har dokumentert verdiane i heimen sin. Det kan by på unødvendige utfordringar i forsikringsoppgjeret, dersom du skulle bli råka av til dømes brann eller tjuveri. – Skjer det ein totalskade ved brann, er det nærmast umogleg å klara å hugsa alt ein har hatt av ting. Det same kan vera...