ALLTID PÅ VAKT: Bjarte Erstad, Richard Skorpen, Jostein Mehammer, Jostein Meland, og Rolf Skaten (i forgrunnen) har jobba i årevis med å ta ut skada hjort. Dei er bekymra over at statistikken på dyr som ikkje blir melde inn, har auka kraftig dei siste åra. (Foto: Ella Sandra Dahl Berland)
ALLTID PÅ VAKT: Bjarte Erstad, Richard Skorpen, Jostein Mehammer, Jostein Meland, og Rolf Skaten (i forgrunnen) har jobba i årevis med å ta ut skada hjort. Dei er bekymra over at statistikken på dyr som ikkje blir melde inn, har auka kraftig dei siste åra. (Foto: Ella Sandra Dahl Berland)

– Det er straffbart å ikkje gi beskjed

Viltnemnda har dei siste åra opplevd ein drastisk auke i statistikken over påkøyrt hjort.
Publisert 10.01.2020 kl. 06.00.

24 timar i døgnet, 365 dager i året er dei fem eldsjelene Bjarte Erstad, Richard Skorpen, Jostein Mehammer, Rolf Skaten og Jostein Meland i Tysnes Jakt- og Fiskelag klare til å rykkja ut viss dei får melding om ein skadd hjort.

– Hjorten har ikkje kalender, seier Bjarte Erstad, leiar i Tysnes Jakt- og Fiskelag.


Ingen naturlege fiendar

I mange år har karane drive med nedskyting av skadd vilt.

– Dette gjer me fordi me har ei interesse av at dyra skal ha det bra. Me ønskjer å avgrensa lidingane så mykje som råd, seier Bjarte.

– Om den blir gåande med to knekte bein, vil den aldri klara seg. Og på Tysnes har den ingen naturlege fiendar som tek den ut. Den har to fiendar, meg som bilist, og meg som jeger. Det er me som må gjera reinskejobben. Og det å få teke dei ut så fort som mogeleg, det er ein lette. Når ein har fått sendt skotet, og veit at lidingane er over, seier han.


Frivillig innsats

I 2015 oppretta laget ein avtale med kommunen, som inneber at laget tek seg av alt vilt som er kommunen sitt ansvar. Dei får eit fast årleg honorar som blir dekt av Viltfondet, og pengane skal dekkja alt av naudsynt utstyr.

– Me har eit nummer som blir kopla om til kvarandre sin telefon, og så har me vakt ei veke kvar, måndag til måndag, fortel Bjarte.

– Timesbetalinga er frykteleg dårleg. Me går kanskje i minus, spøkjer han.

Alle ler. For alt blir gjort på frivillig basis.

– Eit ettersøk kan vara ein halvtime frå du set deg i bilen til du er ferdig. Andre gongar kan du i teorien halda på i dagevis, held han fram.

– Du kan måtta gå over store område, gå opp på fjellet og ned på andre sida, medan bilen står att på feil side av fjellet. Så det kan fort gå timar.


Mørketal

Den verste kjensla er å driva gjentekne søk utan å finna dyret.

– Me prøver å gjera jobben vår så samvitsfullt som me klarer. Det er veldig kjedeleg for oss å vita at eit dyr er skada, og måtta melda inn at me ikkje finn det, seier Bjarte.

Jostein Meland fortel at ein tenkjer på det heilt fram til neste oppdrag.

– Du har dei dyra som ikkje blir melde inn, som me får tips om, og så har du dei som ikkje blir melde, som me ikkje får tips om. Av dei me får tips om, har raten gått opp, seier Bjarte.

Han meiner den har gått betydeleg opp samanlikna med nokre år tilbake. Då dei starta, var det i snitt 20 utrykkingar i året. No har dei 50 i året, som gir eit snitt på éi utrykking i veka.

– Det kan vera mange årsaker til det, for eksempel at folk byrjar å bli obs på at me finst og at me kjem når dei ringjer. Men at det finst mørketal er me nokså sikker på. Og terskelen for å ringja for ettersøk under jakt, den er kanskje litt høg, meiner Bjarte.

– Det er vanskeleg å seia sikkert, men me trur det er ein del som ikkje melder ifrå, seier Rolf.


Eitt fett

Bjarte trur det kan vera mange som er forvirra over kven som har ansvar for kva.

– I utgangspunktet er det politiet som skal ringjast på 02800. Men me er kjend med at dei ikkje alltid er like kjapp å svara på telefonen, seier Bjarte.

– Og så kan ein ringja til oss. Informasjonen står på kommunen sine sider. For oss er det eitt fett kven du ringjer først, me går ut uansett. Det er mange som trur me berre tek hjort. Men det kan vera rev, svane, ørn, kva som helst.

– Kva med påkøyrd katt?

– I utgangspunktet er ikkje tamdyr kommunen sitt ansvar. Men viss du ringjer, så skal me komma.


Meld ifrå og merk

Dei vil gjerne ha tydelegare fram kor viktig det er å melda ifrå med éin gong.

– Det er ikkje farleg å ringja, og me har ikkje meldeplikt. Me har éi begrensa oppgåve, og det er å finna ut om dyret er sjukt eller friskt, seier Bjarte.

– Det er viktig å snakka med politiet. Viss du melder frå, skal du komma frå det utan økonomiske konsekvensar. Og ein ting til, det er faktisk straffbart å ikkje gje beskjed viss du køyrer på eit dyr, understrekar Rolf.

– Me trur nokre er flinkare til å ringja til politiet no enn tidlegare, fordi dei veit at dei slepp bonustap, seier Jostein Meland.

For å kunna utføra søk, må dei ha eit startpunkt, og det bør vera merkt. Dei har delt ut ein god del lappar som skal hengjast på plassen der ein har køyrt på dyret, men endå ikkje funne ein einaste lapp ved ulukkesstaden.

– Det er viktig at staden blir merkt godt. Hunden klarer fort å finna sporet, og er trent til å finna friske og sjuke dyr, seier Bjarte.

– Men me må ha eit tydeleg startpunkt. Me kan sjå fleire spor av hjort, og ikkje vita om det er frå skada eller friskt dyr. Det å hengja opp ein plastpose eller liknande for å merka staden det skjedde, gjer at me kan byrja på rett plass, fortel han.


Ikkje meldt inn

I slutten av desember blei Jostein Meland og Jostein Mehammer oppringd om at det var eit dyr som var skada på Økland i Uggdal.

– Då køyrde me ut med éin gong, og fekk teke den ut ikkje så lenge etter, seier Meland.

– Om den var skada i jakt eller påkøyrsel er ikkje godt å seia, legg han til.

– Det er éin ting som er sikkert, og det er at den ikkje var meldt inn. Den blei oppdaga tilfeldig av grunneigarar, der den gjekk rundt og halta, fortel Bjarte.


Blei aldri funne

I desember hadde dei òg to ettermeldingar ved Beltestad. I det eine tilfellet blei det meldt ifrå eit halvt døgn etter, og i det andre tilfellet eit heilt døgn etter. Dei fann aldri dyra.

– Det er eit problem for oss at me kjem inn for seint. Me må få meldinga så tidleg som mogleg så me kan gjera jobben vår, understrekar dei.

– I det første tilfellet hadde det regna ein syndeflod i eit døgn. Det som er av blod og spor blir skylt godt vekk. Då er det klart at det blir vanskeleg, seier Bjarte.

– Det som òg var eit lite problem då, var at me ikkje fekk tak i sjåføren med det same. Me fekk ikkje høyrt akkurat kor det var, eller kva han trudde skaden var, og så viste det seg i ettertid at det berre var spegelen han hadde vore borti, og at hjorten stod i vegen då han køyrde forbi, seier Rolf.

– Det var noko me fekk beskjed om etter at me hadde vore ute og leita to gongar, legg dei til.


Så lenge helsa held

Bjarte er alltid bekymra når dei leitar, utan å finna hjorten.

– Eg synest det er forjævleg. Og ved at fleire og fleire lar vera å melda inn påkøyrsel, så blir det endå større og fleire «forjævleg»-ord, held han fram.

Likevel er ikkje dette noko karane har tenkt å gi seg med, med det første. To av dei har halde på med viltnedskyting sidan 2008. Og Rolf har halde på så lenge at han ikkje hugsar når han byrja.

– Så lenge helsa held, forset eg, smiler han.

– De får jo kome dykk mykje ut?

– Med alle fordelane det er, i mørke og sludd!

Dei er som regel ute i skogen i dårleg vêr, når det er mørkt og vått.

– Så du kan gjerne seia at interessa er litt spesiell, ler Bjarte.

– De er ein samansveisa gjeng?

– Me har ikkje skote kvarandre endå, avsluttar Jostein Meland.


FUNNEN TILFELDIG: Her er ein påkøyrd hjort som ikkje blei innmeld. Dette var ei svært stygg sak som blei oppdaga tilfeldig. Hjorten hadde gått i fleire dagar med knekte bein på fleire stader. (Foto: Privat)
FUNNEN TILFELDIG: Her er ein påkøyrd hjort som ikkje blei innmeld. Dette var ei svært stygg sak som blei oppdaga tilfeldig. Hjorten hadde gått i fleire dagar med knekte bein på fleire stader. (Foto: Privat)
IKKJE BERRE HJORT: Viltnemnda rykkjer ut til alt av henvendingar om skada vilt som er kommunen sitt ansvar. Her var oppdraget å fjerna ein hissig svanehann med familie ut av ferjekøen i Våge. (Foto: Privat)
IKKJE BERRE HJORT: Viltnemnda rykkjer ut til alt av henvendingar om skada vilt som er kommunen sitt ansvar. Her var oppdraget å fjerna ein hissig svanehann med familie ut av ferjekøen i Våge. (Foto: Privat)
VIKTIG Å MERKA: Ulukkesstaden skal merkast tydeleg, helst med ein slik lapp som Richard Skorpen viser. Om du ikkje har ein slik, kan du nytta ein plastpose eller noko anna som er lett synleg.  (Foto: Ella Sandra Dahl Berland)
VIKTIG Å MERKA: Ulukkesstaden skal merkast tydeleg, helst med ein slik lapp som Richard Skorpen viser. Om du ikkje har ein slik, kan du nytta ein plastpose eller noko anna som er lett synleg. (Foto: Ella Sandra Dahl Berland)
INNMELD: Denne hjorten var i live då viltnemnda fann den og tok den ut. Den var heldigvis innmeld. (Foto: Privat)
INNMELD: Denne hjorten var i live då viltnemnda fann den og tok den ut. Den var heldigvis innmeld. (Foto: Privat)
IKKJE INNMELD: Her er endå ein hjort som ikkje blei innmeld, men som var svært skada, og blei teken ut. (Foto: Privat)
IKKJE INNMELD: Her er endå ein hjort som ikkje blei innmeld, men som var svært skada, og blei teken ut. (Foto: Privat)

Siste saker Gå til framsida

Dømt for ruskøyring

Ei kvinne frå Trøndelag er i Sunnhordland tingrett dømt for å ha køyrt i rusa tilstand på Tysnes. Hendinga fann stad hausten 2018.Kvinna var tiltalt for å ha køyrt bil med ein alkoholkonsentrasjon i blodet på minst 2,08 promille. Ho erkjente seg ikkje skuldig etter tiltaleavgjerda.Eit av punkta som vart drøfta i retten var kor høg promille kvinna faktisk hadde då ho køyrde, og...

Frå barnehage til militæret

Sjurd Sandvik Pedersen hadde eit halvt års ventetid mellom vidaregåande og militæret. Det enda med vikarjobb i Lunde barnehage.