IKKJE GODT NOK: Malin Hagen-Lunde og sambuaren Aksel Lande er komne seg gjennom ei vanskeleg tid som nybakte foreldre. Dei håpar andre familiar som ventar barn kan få ei betre oppfølging enn dei sjølv har motteke. Her i lag med vesle Gaute (4 mnd).
IKKJE GODT NOK: Malin Hagen-Lunde og sambuaren Aksel Lande er komne seg gjennom ei vanskeleg tid som nybakte foreldre. Dei håpar andre familiar som ventar barn kan få ei betre oppfølging enn dei sjølv har motteke. Her i lag med vesle Gaute (4 mnd).

– Eg vil ikkje at dette skal skje med fleire

Malin Hagen-Lunde og Aksel Lande fortvilar over jordmorsituasjonen i Tysnes, og fryktar at fleire må forhalda seg til andre enn jordmor i løpet av ein graviditet.
Publisert 07.02.2020 kl. 06.00. Oppdatert kl. 09.42.

Kommunen har ikkje kome fram til ei endeleg løysing på situasjonen, der det ikkje er kome inn søkjarar til andregongsutlysinga av jordmorvikariatet.

– Etter kva eg opplevde i fjor, så stoler eg ikkje på korleis det er her når jordmortenesta ikkje er stabil. Om eg blir gravid igjen, og det ikkje er eit stabilt tilbod her, så vil eg heller betala for å kunna gå til den same personen, som kan følgja meg heile vegen, seier Malin, som var førstegongsfødande i haust.

Dette meiner ho ut ifrå korleis ho erfarte graviditeten sin.

– Ein graviditet varer i 40 veker. Det var ikkje jordmor på plass her før eg var i veke 28. Det var første gong eg var hjå ei jordmor som visste kva ho såg etter, seier Malin.

– Det synest eg er altfor lenge, for då er svangerskapet langt over halvvegs, seier ho.

• Les også: Førebels ingen jordmorvikar i sikte


Kunne vore forhindra

2. september i fjor var Malin på sin første svangerskapskontroll hjå jordmor, og tre veker seinare fødde ho, to månader for tidleg.

I ti-ellevetida på kvelden den 22. september fekk Malin store smerter, og ringde til Stord sjukehus.

– Dei sa eg skulle prøva å ringja til jordmor. Stord veit veldig godt at me ikkje har beredskapstelefon, så dei skulle aldri bede meg om å ringja til jordmor, seier Malin.

Ho synest i alle høve det er viktig med beredskapstelefon når reisevegen blir mykje lengre på natta, når det ikkje går ferje. I tillegg kunne fleire tilfelle av sjukehusbesøk med lang reiseveg vore forhindra om jordmor kunne kome på heimebesøk.


Etterlyser betre oppfølging

Kontrollen som Malin skulle ha hjå jordmor veka etter, kom ho seg aldri til. Natt til 23. september blei ho hastesend vidare frå Stord til Haugesund sjukehus, av di Stord ikkje har nyfødd-intensiv avdeling.

23. september blei det utført keisarsnitt, og sju lange veker følgde på sjukehuset i Haugesund.

– Viss dei hadde oppdaga tidlegare at han var for liten, hadde eg kunna fått tettare oppfølging, og kanskje sloppe å bli hastesend til Haugesund, seier ho.

– Eg uttrykte at eg hadde gått opp for lite i vekt og at magen var for liten. Eg kjende bevegelse, men når ein er førstegongsfødande veit ein ikkje kva som er mykje bevegelse og ikkje. Då trur eg at det er viktig at ei jordmor kan svara deg, og ikkje ein lege, held ho fram.

– Sjølv om det som skjedde med oss, kanskje ikkje vil skje med andre, tenker eg at det kan bli forhindra i framtida, med ei meir stabil teneste, meiner ho.


Store feilkjelder

På to av tre svangerskapskontrollar ho hadde før ho fødde, blei det teke såkalla symfyse-fundus-mål, først av turnuslege, og deretter av jordmor.

– Det burde vore same person som gjorde det, og som visste kva vedkomande gjorde på, seier Malin.

Symfyse-fundus-målet er avstanden frå toppen av bekkenbeinet til toppen av livmora. Jordmorvikar Elisabeth Hatteberg opplyser at det er tilrådd å måla første gong i veke 24 av svangerskapet og deretter ved alle svangerkapskontrollar.

– For å måla denne avstanden rett, krevst det god trening, og det er ideelt at måla blir utført med same metode, og helst av same person gjennom heile svangerskapet, seier Hatteberg.

Lengda blir notert i eit percentilskjema på «Helsekort for gravide». Ifølgje Helsedirektoratet sine tilrådingar kan det vera riktig å sjå an situasjonen, for deretter å måla på nytt, når ein oppdagar mål som gir avvik på ei kurve. I andre tilfelle vil jordmora eller fastlegen tilvisa den gravide til sjukehus der fosteret sin storleik vil bli målt med ultralyd.

– Dersom ei gravid kvinne vekslar mellom ulike behandlarar, kan det vera vanskeleg å få eit godt overblikk på om livmora veks i riktig tempo, stadfestar ho.


Burde vore handtert annleis

Kommuneoverlege Anita Midtun seier til «Tysnes» at ho meiner det ikkje er uforsvarleg at ein lege tek svangerskapskontrollar.

– På generelt grunnlag kan eg seia at det er slik at både lege og jordmor skal kunna utføra svangerskapskontrollar, fortel Midtun.

– Det er klart at jordmor vil kunna gje eit anna tilbod enn lege, og kunna gje meir informasjon om til dømes fødslar. Det er ikkje uforsvarleg at ein lege tek svangerskapskontrollar, men eg forstår at dei gravide ønskjer seg ei jordmor, seier ho.

Dette kjenner ikkje Malin og sambuaren seg igjen i, etter erfaringane dei sit inne med.

– Ein lege kan ikkje svara på dei spørsmåla du har om kroppen, og korleis ein graviditet er. Eg synest ikkje ein lege er greitt.

Malin og Aksel er ikkje fornøgde med måten kommunen har handtert jordmormangelen på til no.

– Dei burde kommunisert med jordmora som eig stillinga før desember. Ein kunne visst at ho skulle ha eit år i permisjon allereie i september eller oktober, seier dei.

– Dei burde lyst ut stillinga lenge før, og hatt ei ny jordmor i stillinga før jul, og aller helst skulle dei ha overlappa kvarandre, avsluttar dei.


Ser på moglegheiter

Personalrådgjevar Tonje Aakre stadfestar at ho har hatt eit møte med einingsleiar Ingvild Hustad og oppvekstsjef Aud Kaldefoss, der dei har gått gjennom situasjonen kommunen er i no, og sett på høvelege løysingar.

– Me har ikkje landa på noko konkret endå, men me ser på moglegheiter for å utvida stillinga, seier Aakre.

Stillinga vil bli lyst ut att internt eller eksternt etter vanlege prosedyrar.

• Les også: Leiar: Kva skjedde med jordmordebatten?


Siste saker Gå til framsida

Frå tømrar til byggingeniør

Sindre Økland starta yrkeslivet som fagutdanna tømrar, før han forsette med ei teoretisk utdanning og enda opp som byggingeniør.

Leiar: Nytt veterinærkontor er gladnytt for Tysnes

Måndag var det offisiell opning av det nye veterinærkontoret på Tysnes. Det er godt nytt for lokalsamfunnet Tysnes. Å ha eit lokalt veterinærkontor i kommunen som også er eit smådyrkontor, har lenge vore eit sakn. Det er positivt at ein har veterinærar som vågar å satsa på dette. Så får me berre håpa at det nye...