FERDIG SAK: Øystein Dalland er nøgd med at ein no har landa på namnet «Krokavegen» for det nye bustadfeltet i Tysnesbygdo.
FERDIG SAK: Øystein Dalland er nøgd med at ein no har landa på namnet «Krokavegen» for det nye bustadfeltet i Tysnesbygdo.

Debatt: Kva skal vegen heita?

Publisert 17.02.2020 kl. 06.00.

Leiaren i Bladet Tysnes har i sist nummer eit godt innlegg i kampen for bruk av bokstaven «j» i tysnesdialekta. Eg er heilt einig i at våre stadnamn med «kj»-lyden skal bestå, og at dei er viktig for identiteten vår. Kampen om å bevara dette, er ein kamp me skal stå saman om.

Eg er mellom anna blant dei som kjenner ubehag i kroppen når nokon seier at «eg skal opp til Vågsmarka barnehage», og då seier det rett fram, slik du nettopp las det. Kva slags «knot» er no det? Har eg hamna i ein eller anna urban Oslo-bydel, eller er eg fortsatt heime her på mi kjære øy? Det rykkjer då så kraftig i dialekt-genet mitt at eg kjenner at eg får lyst til å slå til eit kvart. Eg har muligens i vanvare vore med på å vedta at denne barnehagen skal heita nettopp dette? La gå, og ja vel, men kvifor i all verda går det ikkje an å seie at «eg ska opp te barnehagen i Vågsmarkjo»; slik som dialekta vår tilseier at det skal heita?

Kampen om stadnamn på Tysnes kan til tider vere tøff. Me har kjempa for at øyane våre fortsatt skal kunna ha o-ending, og me har eit sorgens eksempel med vegskiltet til Skjepavikjo osb. (Det som står på skiltet orkar eg ikkje eingong å skriva!) Det me ofte kjempar imot, er ein konsulent som har studert seg i hel på normerte skrivemåtar, og som ikkje tar innover seg at stadnamna våre er utforma gjennom dialektisk talemåte i hundrevis av år. I konsluentverda møter ein ofte på kraftig kvist. Same kor fint du slipar høvelen, ja så vert kampen mot motveden for sterk, når du ynskjer at dialekta skal råda i skrivemåten for lokale stadnamn.

Dette bringer meg over til det som redaktøren stiller spørsmål ved, når det gjeld vegnamnet i det nye feltet i Våge. Til liks med han så er eg heilt einig i at namnet Krokjen er eit godt lokalt namn, som mange i Våge har eit forhold til. Eg er nok ikkje heilt einig i hans vurdering i kva namnet på denne vegen skal vera. Der ynskjer eg å oppklara kvifor utval for landbruk/teknisk og seinare kommunestyret gjekk for Gunnstein Akselberg sitt forslag.

Plassen Krokjen i Våge, er eit lite tun oppe på platået bakom «bankjen». Når du seier du skal i Krokjen, er det ikkje nokon som undrar på kvar du har tenkt deg (om dei er gamle nok, vel å merke). Krokjen er staden der våningshuset på Krokajoro står, og ingenting anna. Då eg var liten så var det Sino i Krokjen som regjerte der, og me «hyningane» for og luska rundt løa hennar, svei gras, og SKREINA i Sinobakkjen (korleis i all verda kom dette fæle ordet «aka» inn i tysnesdialekto?).

Kva kalla me så denne løo; jo, løa vart kalla Krokaløo. Kva kalla me så vegen opp til Krokjen; jo Krokabrekko. Naustet ved sjødn, som tilhøyrer Krokjen; sjølvsagt, Krokanaustet. Slik kan eg halda fram med korleis namna på det som høyrer til, eller leiar fram til, det som «Krokana» eig eller har.

Kva så med denne nye fine vegen som går frå Landavegen, som endar opp på Krokajoro, i skiftet mot Klokkargarden, med gangveg ned den gamle «Sinobakkjen»? Jo, det er mange namn ein kunne gitt denne. Den går i nedkant av huset der Nils Lande budde, og kunne soleis kanskje fått namnet «Skomakarvegen». Vegen startar på Lande og kunne sikkert ha fått namnet «Landastigen». «Hildegunn i Krokjen» opplyser til meg at far hennar, Wilhelm Waage, kalla området der vegen sluttar for «Uglesvodln». Kanskje det hadde vore det rette? Då hadde me i tillegg tatt vare på eit namn som, dersom det ikkje vert nytta, antakeleg snart er i gløymeboka,.

Det er ikkje like lett alltid å setta namn på vegar, då dei har ein tendens til å starta ein stad og slutta ein annan. Den nye vegen har no fått namnet «Krokavegen» ut i frå kor den endar. Vegen endar opp på den gamle Krokajoro, så slik sett er eg nøgd med det me landa på. Målmessig er dette i god Tysnes- og Krokatradisjon.

Det er kanskje fare for at adresseprosjektet i kommunen kan medføra at mange gamle stadnamn forsvinn. Til dømes det at Dallandsbrekko har endra namn til Hollekjevegen, og at Vadla er vorte eit nummer på Hegglandsvegen. Det er jo slik sett eit stadnamnsmessig overgrep. Sjølv bur eg på Asalehaugen men må dessverre ta til takke med Vågsåsen…

Til slutt vil eg oppfordra alle til å ta vare på gamle stadnamn og nytta dei i dagleg tale. Dei vart i si tid ofte laga for å finna fram til kvar buskapen på garden var å finna. No er det dessverre ikkje mange som fèr rundt og leitar etter sauer og kyr, men ein kan jo vera glad for at sjukebil og brannbil finn fram til deg når du treng det som mest.


Siste saker Gå til framsida