PLASTHAV: Prosjektleiar Sveinung Toppe viser dei store mengdene plast som er gøymd innimellom det biologiske materialet i Kolavika. (Alle foto: Camilla Korsnes)
PLASTHAV: Prosjektleiar Sveinung Toppe viser dei store mengdene plast som er gøymd innimellom det biologiske materialet i Kolavika. (Alle foto: Camilla Korsnes)

– Kvar bit er ein siger

Profesjonelle krefter frå Bergen og Omland Friluftsråd (BOF) utfører i desse dagar totalreinsing av eigarlaust marint avfall i Kolavika, og nærliggjande område rundt Flornes.
Publisert 27.02.2020 kl. 15.00.

Tysdag i førre veke starta prosjektet med å reinsa området, og seks mann frå BOF har sett av tre veker til oppryddingsarbeidet.

I løpet av dei tre vekene skal dei ha rydda makroplast, og utført overflaterydding i store delar av naturreservatet.


Like mykje plast som jord

I skrivande stund er det frakta ut 40 kubikkmeter med avfall. Det er ikkje nok å sortera det som er på overflaten.

– Her har det samla seg plast i 60-70 år, heilt frå då plast byrja å bli eit bruk og kast-fenomen, så her krevst det meir enn motiverte frivillige, seier prosjektleiar for Friluftsliv og Marint Avfall i BOF, Sveinung Toppe.

Langs stranda har det lagt seg éin meter djupt med avfall som inneheld like mykje plast som jord, noko som er svært vanskeleg å sortera. Toppe reknar med at det totalt vil vera eit par hundre kubikkmeter som skal fjernast.

– Det meste kan ikkje gå som restavfall, fordi det inneheld for mykje jord og biologisk materiale, og me klarer ikkje å ta ut plasten, fortel han.


– Éin plass må me byrja

Med gravemaskin og sikteverk blir massane sortert, før dei blir frakta vekk i store sekkar med båt til kaien ved Alsaker Fjordbruk på Onarheim, og teke vidare hand om av SIM. Mesteparten av avfallet hamnar på deponi, og litt blir til restavfall. Sikteverket skal kunna sortera jord, stein og plast etter storleik.

– Litt av det innovative med prosjektet er at me prøver å sortera litt på storleik, så det ligg att litt stein- og jordmassar. Sikteverket skal eigentleg kunna sortera heilt ned til mikroplast, men det fungerer ikkje som me håpa. Det er vanskeleg å sortera plast frå andre materiale, fortel Toppe.

– Det er ei stor utfordring å sortera plast frå massane, og få dei reine for plast. Det slit me òg med på moderne inneanlegg. Men éin plass må me byrja, og viss me klarer å stoppa tilførsla av plast, er det betre enn å gjera som i klimaverda, der ein ventar på å finna betre løysingar, og ikkje gjer ting undervegs, meiner han.

– Det viser seg at strender kor det har vore rydda mykje, så hjelper det. Det kjem mindre tilbake enn det som blir teke ut, seier han, og kjem med ei samanlinking: – Viss ein ungdom ikkje ryddar rommet på eitt år, ser det ikkje bra ut. Men viss ein ryddar skikkeleg éin gong, klarar ein å halda det ved like ved å rydda jamleg.


Støttar kampen mot marin forsøpling

Prosjektet er finansiert av Handelens Miljøfond, eller Plastposefondet, som tek 50 øre for kvar plastpose som blir seld i Norge.

– Det blir seld pluss minus 700 millionar plastposar i Norge på eitt år. Det gir fondet pengar til å jobba på mange felt, opplyser Toppe.

– Fondet er designa for å ta tak i plastproblematikken, både gjennom forsking og produsentansvar. Dei jobbar på mange ulike kantar og støttar mellom anna kampen mot marin forsøpling, fortel han.


Kolavika tek inn storparten

For å overvaka effekten av oppryddinga i Kolavika, har BOF med seg forskarar frå Norse og Havforskingsinstituttet, som skal sjå på korleis planter, terreng og havbotn blir påverka av inngrepa. Forskarane har vore med i prosjektet sidan starten, og vore involvert i den første totaltreinsinga som gjekk føre seg i 2016.

– Norse skal overvaka det som er på land i høve korleis vegetasjonen går tilbake att i ein femårsperiode framover. Eit viktig læringsmoment er korleis naturen kan gå tilbake i sin opphavlege stand når me hjelper til med å ta vekk plasten, seier Toppe.

– Kolavika er valt ut fordi det kjem veldig mykje plast inn der, og fordi det er eit område der ein allereie har byrja jobben med å få naturen tilbake til sin opphavlege stand, seier Toppe.

– Med vêret i vinter er det mange strender som har fått ein trøkk. Men i forhold til andre vikar i området, er det Kolavika som tek inn storparten, held han fram.


Manglande kunnskap om langsiktige verknader

Den store utfordringa med plasten er dei massive mengdene som hamnar på avvege, og den manglande kunnskapen om kor skadeleg den er på sikt.

– Me veit veldig godt om den kortsiktige negative effekten, der dyr, fuglar og fisk et plast og heng seg fast i plast, og døyr av det. Kvar bit er ein siger. Viss du ryddar éin bit, kjem den ikkje i naturen. Må ein venta til den kjem på stranda? seier Toppe.

– Ingen har forska over tid på kva stoff i plasten som går inn i naturen, i vevet på fisk og i matfatet vårt, og kva konsekvensar det vil få, held han fram.

Han trur ein del artar kan tilpassa seg plasten, og at det er ei utfordring viss artane som tilpassar seg, utkonkurrerer andre artar som skulle vore her.

– Det er positivt for dei artane, men ikkje nødvendigvis for økosystemet, poengterer han.


Ein balansegang

Toppe meiner usikkerheita rundt kva som vil skje på sikt, er verd ein tanke, og håpar at storforbrukarar av plast klarar å laga system og produkt som ikkje er like håplause.

– Klarar du å telja til fire? spør han.

– Når du kjøper cola på butikken, er det fire flasker pakka inn i plast, så du skal vera sikker på at du får med fire. Eg kan telja til fire sjølv, seier han med humoristisk tone.

Han minner om at det er ein forbrukarrett å la vere å ta med unødvendig plast frå butikken, og at alle kan spørja dei tilsette om dei sorterer plast, utan å sjølv gå ut av butikken med plastemballasjen.

– Om dei må tilsetja ein til for å handtera plasten, er dette dårleg butikk. Men tek du vekk all plasten, vil det truleg bli meir matsvinn på enkelte produkt. Gulrøter har beviseleg god effekt av plast. Men kva type plast er det, og kor lett er det å få den på rett plass etterpå?


Stor velvilje

Lansiktig trugsel eller ei, alle er einige i at ei ryddig strandsone er positivt.

– Me har politisk velvilje, og velvilje frå næringa her ute. Alle er positive til dette. Det er eit allemannseigd prosjekt, og alle er velkomne til å ta ein kikk, seier Toppe.

Utover våren vil BOF driva overflaterydding i Kolavika og Flornes, og kjem til å ta kontakt med skular i omkrins som kan hjelpa med ryddinga.

I løpet av våren skal det òg komma ein ny ryddeportal med ein app, der alle enkelt kan registrera område som treng rydding.

– Me ønskjer at folk byrjar å bruka appen, slik at me kan gå inn og sjå bilete, og organisera ressursane som trengst. Me er veldig interesserte i å hjelpa.


EI STOR SMØRJE: Å skilja det menneskeskapte frå det naturlege er nær sagt umogleg. Difor sender BOF store mengder av innhaldet i strandsona til deponi.
EI STOR SMØRJE: Å skilja det menneskeskapte frå det naturlege er nær sagt umogleg. Difor sender BOF store mengder av innhaldet i strandsona til deponi.
STOR JOBB: Det er rikeleg å hengja fingrane i for Steinar Konghavn og kollegaene hans.
STOR JOBB: Det er rikeleg å hengja fingrane i for Steinar Konghavn og kollegaene hans.
IKKJE OPTIMAL: Med seg til Kolavika har BOF dette sikteverket, som så langt ikkje har levert tilfredsstillande resultat.
IKKJE OPTIMAL: Med seg til Kolavika har BOF dette sikteverket, som så langt ikkje har levert tilfredsstillande resultat.
I RØYKEN: Geir Knudsen hiver drivved på bålet. Bak t.v. kjem Steinar Konghavn med meir.
I RØYKEN: Geir Knudsen hiver drivved på bålet. Bak t.v. kjem Steinar Konghavn med meir.
TIL KAMP MOT PLASTEN: Sveinung har ein smittande entusiame og lidenskap for arbeidet sitt.
TIL KAMP MOT PLASTEN: Sveinung har ein smittande entusiame og lidenskap for arbeidet sitt.
GREV OPP SØPPELET: Med gravemaskin får ein utretta mykje på kort tid. Bak spakane sit Bjørn Willy Nilsen.
GREV OPP SØPPELET: Med gravemaskin får ein utretta mykje på kort tid. Bak spakane sit Bjørn Willy Nilsen.
BLIR FRAKTA MED BÅT: Desse sekkane er berre noko av alt det BOF har skrapt saman i Kolavika.
BLIR FRAKTA MED BÅT: Desse sekkane er berre noko av alt det BOF har skrapt saman i Kolavika.

Siste saker Gå til framsida

Har fått full finansiering

Leiar i Tysnes hundeklubb, Maren Leite, er strålande nøgd med å ha fått full støtte til å kjøpa inn gjerde til hundeparken på Gjerstad.

Lesarbrev: Frå psykososial rehabilitering til eiga stove i desse dagar

Eg fekk den 23.03.2020 avbrote mitt opphald på Røysumtunet rehabiliteringssenter for epilepsi fleire veker før tida på grunn av auka smittefare for koronaviruset. Dei byrja med å senda heim brukarar som nevrologane vurderte som forsvarleg å senda heim fyrst. I dag er den avdelinga stengd inntil vidare.No har eg vore heime ei lita veka, og hovudet mitt er byrja å tetta seg litt med...

Får selja frukt og bakevarar i lausvekt, men ikkje smågodt

I det ekstraordinære formannskapsmøtet tysdag blei den lokale koronaforskrifta om sal av lausvektsvarer endra. No kan butikkane på Tysnes igjen selja frukt og bakevarer utan å pakka dei inn på førehand. Forbodet mot å selja smågodt i lausvekt blir derimot vidareført.– Då me vedtok denne forskrifta, så såg me for oss varer som gjerne var eksponert for smitte. Og så ser me no at me gjerne...