BEREKRAFT OG GEOPARK: Brynjar Stautland frå Samarbeidsrådet for Sunnhordland presenterte sitt arbeid for politikarane i formannskapet.
BEREKRAFT OG GEOPARK: Brynjar Stautland frå Samarbeidsrådet for Sunnhordland presenterte sitt arbeid for politikarane i formannskapet.

– Me bur i ein geopark

Politikarane på Tysnes fekk i førre formannskapsmøte ei spennande innføring i sunnhordlandsregionen si geologiske historie, samt regionen sitt arbeid med å bli eit berekraftig turistmål.
Publisert 20.03.2020 kl. 15.00.

I førre formannskapsmøte var fleire representantar frå Samarbeidsrådet for Sunnhord-land til stades for å informera formannskapet om arbeidet sitt.

Blant dei var Brynjar Stautland, som jobbar som prosjektleiar for Geopark Sunnhordland, og regionen sitt arbeid med å bli eit berekraftig reisemål. Stautland gav politikarane på Tysnes ei interessant innføring i begge desse temaa.


Berekraftig reisemål

Han innleia foredraget sitt med å prata om arbeidet med å gjera regionen til eit formelt «berekraftig reisemål».

– Grunnen til at me gjer dette, er at alle kommunane i Sunnhordland har bestemt at me skal sertifisera Sunnhordland som eit berekraftig turistmål, fortalde han.

Han nemnde at fleire andre område i Norge enten allereie er sertifiserte, eller arbeider med å bli det, og at det ligg mykje inntekter i reiseliv.

– I 2018 var reiselivsinntektene i turist-Norge på 176 milliardar kroner, og ein reknar med ein stor auke i turisme i framtida, sa han.

Han fortalde at ein av grunnane til at ein vil satsa på å bli eit berekraftig turistmål, er for å ta vare på landet sitt omdøme.

– Vårt omdøme i Norge er at me har rein natur, frisk luft, lite folk og verdsarvfjordar, og spørsmålet er kva den auka turismen gjer med det omdømet. Omdømet er vårt gull, sa han.


Miljøsertifisering

Stautland forklarte at det blir stadig viktigare å satsa på berekraft, dersom ein framleis skal satsa på turisme.

– Utanlandske operatørar krev miljøsertifisering. Ein styrer ikkje turistar til plassar som ikkje kan visa at ein jobbar med miljøsertifisering, fortalde han.

– Ein må sjølvsagt i reiselivsnæringa, som i alle andre næringar, bryta parallellen mellom vekst og klimaavtrykk, sa han vidare.

Han trekte òg fram debattane som har vore kring stor cruiseturisme i norske fjordar, med lokalbefolkning som fleire stadar vil ha stopp på turistauken.

– NHO sa i november 2019 at ein vil kutta i cruisetrafikken. Dette er eit paradoks. Sunnhordland har sagt at ein ikkje skal satsa på cruiseturisme, men i naboregionen vår satsar ein veldig stort. Kring 400.000 turistar er booka inn til Haugesund i 2021, mot 90.000 i 2019. Det er ein enorm auke, og korleis skal me forhalda oss til dette? spurde han retorisk.

Han trekte fram at både reiselivsnæringa sjølv, og politikarane i landet er opptekne av å få ned utsleppa i reiselivet.

– Ein har skjønt kva utfordring ein står overfor, sa han.


Konkrete planar

Å bli sertifisert som «berekraftig reisemål», skjer i regi av Innovasjon Norge. Stautland forklarte kva arbeidet betyr i praksis for kommunane i regionen.

– Sertifiseringsprosjektet vårt består av at me skal beskriva status i alle kommunane, og det betyr at me må ha hjelp av planavdelingane i kvar kommune, sa han.

Han fortalde at dei trong informasjon om mellom anna kultur- og klimaplanar, vasskvalitet, søppelordningar for turistar og ladestasjonar i kommunane.

– Alt dette må me beskriva i eit system som Innovasjon Norge skal gjennomgå, sa han, før han forklarte den vidare vegen.

– Og så skal me ha bedriftsundersøkingar, gjennomføra ei verdiskapingsanalyse og knyta eit samarbeid mellom verksemdene, kommunane og Innovasjon Norge, avslutta Stautland.


Geopark

I tillegg til å jobba med miljøsertifiseringa, er Stautland prosjektleiar for Geopark Sunnhordland. I 2018 fekk nordre del av Sunnhordland norsk status som geopark.

Store Norske Leksikon definerer ein geopark som eit geografisk område av geologisk betydning, og med ein strategi for berekraftig utvikling. For å oppnå status som geopark må ein kunna visa korleis dei geologiske føresetnadane har påverka kultur og busetnad i området.

No jobbar Stautland med å gå frå norsk til internasjonal status.

– Me skal søkja om å få Sunnhordland godkjend i Unesco sitt system av geoparkar, fortalde han Tysnes-politikarane.

– Ein Unesco-godkjend geopark skal gje internasjonal anerkjenning til område som tek vare på geologisk arv av internasjonal verdi, forklarte han vidare.


Nordre del

Det er nordre del av Sunnhordland som i utgangspunktet blei peikt ut som geoparkområde.

– Nordre del av Sunnhordland, på nordsida av Hardangerfjorden, er interessant fordi der bur folk på eit fragment av ein gamal havbotn til eit hav som ikkje finst lenger, som låg sør for ekvator. All den berggrunnen som me bur på her, har sitt opphav frå den havbotnen, sa Stautland.

Han fortalde om korleis det unike geologiske opphavet har prega den kulturelle utviklinga i området.

– Det har ført til eit vidt spekter av kultur, fortalde han ivrig.Han trekte fram fleire konkrete eksempel, som grønsteinsøksene frå Hespriholmen i Bømlo kommune, og bruk av bergartar som marmor og kleberstein.

– Me har åtte-ni bergartar som har blitt brukt kulturelt så lenge det har vore menneske i Sunnhordland, og det er unikt i verdssamanheng.


Nord og sør

– Men kva med resten av Sunnhordland? spurde han retorisk vidare.

Planen er nemleg å få med resten av regionen inn i geoparken.

– Berggrunnen der har eit heilt anna geologisk opphav. På sørsida av Hardangerfjorden bur sunnhordlendingane på eit fragment av det gamle Baltika-kontinentet, forklarte Stautland.

Han fortalde at nordsida og sørsida av Hardangerfjorden har to ulike geologiske historier. På nordsida er det lava som har skapt berggrunnen, og på sørsida er det isen som har skapt landskapet.

– Det er is og lava som er våre to historier, sa han.


Mykje brukte bergartar

Stautland trekte fram ei rekkje eksempel på korleis stein frå Sunnhordland har blitt brukt i byggverk både i Norge og utanlands.

– Me finn igjen sunnhordlandsmarmor på Marmorbroen i København og på St. Croix i Karibia. Og så har me Bergen by som er bygd av sunnhordlandsstein, fortalde han, før han gjekk nærare inn på det som gjorde Tysnes unikt i eit geologisk perspektiv.

– Her på Tysnes har ein både litt marmor, gull og kleberstein, men det kjem litt i skuggen av større forekomstar andre stadar i Sunnhordland. Men det ein har her, som ein ikkje har andre plassar, er bautasteinane på Årbakka som er lagde av fyllitt. Dei er veldig interessante, og vitnar om ein førkristen kultus eller religion i dette området, fortalde Stautland.


Søkjer i 2021

Han fortalde at det er mange aktørar involverte i prosjektet med å bli Unesco-godkjend, mellom anna Folgefonnsenteret og Steinparken i Rosendal. Hovudportalen for geoparken blir på Mostra Amfi på Bømlo.

– Vestland fylkeskommune er med og finansierer prosjektet i lag med samarbeidsrådet. Me skal søkja hos Unesco hausten 2021 i lag med Universitetet i Bergen, som skal forfatta den faglege delen av søknaden. Me skal få inn partnarar når det gjeld hotell og serveringsplassar, og sørgja for finansiering av drift av tiltak.

Stautland var ikkje i tvil om dei positive effektane ein godkjend søknad vil føra med seg.

– Geoparken skal styrka kunnskapen om landskapet vårt og kulturen vår i skulen. Den skal styrka reiselivsnæringa, og den skal styrka identiteten for sunnhordlendingar. Regionen skal bli styrka som ei eining, forklarte han.

– Me bur i ein geopark. Takk for meg, avslutta Stautland.

Fleire av politikarane uttrykte glede for innhaldet i foredraget.

– Dette var ein fantastisk god studietime, eg synest det må vera ekstremt viktig at ein får lært dette vidare til skuleungdomen, kommenterte Asbjørn Myklestad (Ap).


Siste saker Gå til framsida